Ο ΑΓΙΟΣ ΜΑΡΚΟΣ Ο ΕΥΓΕΝΙΚΟΣ - ΕΠΙΣΚΟΠΟΣ ΕΦΕΣΟΥ

 

Ο Άγιος Μάρκος γεννήθηκε στην Κωνσταντινούπολη μεταξύ των ετών 1392 και 1393 «εκ τινος πατρωνυμίας Ευγενικός καλούμενος». Ο πατέρας του Γεώργιος ήταν διάκονος και σακελλίων της Μεγάλης Εκκλησίας, μετέπειτα δε έγινε πρωτέκδικος, πρωτονοτάριος και μέγας χαρτοφύλαξ, η δε μητέρα του ονομαζόταν Μαρία και ήταν θυγατέρα του ιατρού Λουκά.

Σπούδασε σε μεγάλους διδασκάλους, στον Γεώργιο Πλήθωνα, τον Μητροπολίτη Σηλυβρίας Χορτασμένο, τον Μανουήλ Χρυσόκκο, τον Ιωσήφ Βρυέννιο και άλλους και είχε έξοχη παιδεία.

Στη συνέχεια προσήλθε στο μοναχικό βίο, κατά το έτος 1418, σε κάποια μονή στα Πριγκηπόννησα και τάχθηκε υπό την πνευματική επιστασία του ενάρετου μοναχού Συμεών, ο οποίος τον έκειρε μοναχό και τον μετονόμασε από Μανουήλ, Μάρκο. Μόνασε κυρίως στη Μονή του Αγίου Γεωργίου των Μαγγάνων στην Κωνσταντινούπολη. Εκεί επιδόθηκε στην ιερά μελέτη της Αγίας Γραφής και των συγγραμμάτων των Πατέρων της Εκκλησίας και συνέγραψε τα πρώτα, δογματικού κυρίως περιεχομένου, έργα του. Το έτος 1437 έγινε Επίσκοπος Εφέσου και έλαβε μέρος στην ενωτική Σύνοδο Φερράρας – Φλωρεντίας (1438-1439). Κατά τον Γεννάδιο Σχολάριο, ο Άγιος Μάρκος αναδείχθηκε Έξαρχος της Συνόδου και εκπροσώπησε σε αυτή τους Πατριάρχες Αντιοχείας και Ιεροσολύμων. Στην αρχή των εργασιών της Συνόδου συνέστησε στους Λατίνους να αποβάλλουν το τραχύ και ανένδοτο του τρόπου τους και της διαθέσεώς τους, διότι απέβλεπε στην ειρήνευση, την άρση του Σχίσματος και την επανένωση της Ανατολικής και Δυτικής Εκκλησίας. Είπε μάλιστα χαρακτηριστικά: «Πρώτον μεν όπως εστίν αναγκαιότατη η ειρήνη ην κατέλιπεν ημίν ο δεσπότης ημών ο Χριστός και αγάπη, δεύτερον ότι παρέβλεψεν η Ρωμαϊκή Εκκλησία την αγάπην και διελύθη και η ειρήνη, τρίτον ότι ανακαλουμένη νυν η Ρωμαϊκή Εκκλησία την τότε καταληφθείσαν αγάπην, εσπούδασεν ίνα έλθωμεν ενταύθα και εξτάσωμεν τας μεταξύ ημών διαφοράς, τέταρτον ότι αδύνατόν εστιν ανακαλέσασθαι την ειρήνην εάν μη λυθή το του σχίσματος αίτιον, και πέμπτον, ίνα και οι όροι των οικουμενικών συνόδων αναγνωσθώσιν, ως αν φανώμεν και ημείς σύμφωνοι τοις εν εκείναις πατράσι και η παρούσα σύνοδος εκείναις ακόλουθος…».

Αντιλήφθηκε όμως εγκαίρως, ότι οι Λατίνοι δεν επιθυμούσαν την εξέταση των διαφορών και των αιτιών του Σχίσματος και γενικά αληθινή εκκλησιαστική ένωση, αλλά επεδίωκαν την καθυπόταξη της Ορθοδόξου Εκκλησίας στον Πάπα και την παραδοχή εκ μέρους αυτής των λατινικών ετεροδιδασκαλιών, εγκαταλειπομένων των ορθοδόξων δογμάτων. Έτσι θεώρησε χρέος του να ηγηθεί της πανορθοδόξου αντιδράσεως κατά των λατινικών σχεδίων και τέθηκε επικεφαλής των αποκληθέντων Ανθενωτικών, όχι μόνο κατά την διάρκεια της Συνόδου, αλλά και μετά την επιστροφή του στην Κωνσταντινούπολη. Γι’ αυτό και απέκρουσε κατά την διάρκεια των συνοδικών συζητήσεων τις αξιώσεις και την επιχειρηματολογία των Λατίνων και αρνήθηκε να υπογράψει τον όρο της επιβληθείσης ψευδό-ενώσεως. Η μη υπογραφή του απαράδεκτου για την κοινή ορθόδοξη εκκλησιαστική συνείδηση, κειμένου εκ μέρους του Αγίου Μάρκου, είχε τόσο μεγάλη σημασία, ώστε μόλις ο Πάπας Ευγένιος Δ’ (1431-1447) το πληροφορήθηκε αναφώνησε περίλυπος : «Εποιήσαμεν λοιπόν ουδέν».

Λίγο αργότερα ο αυτοκράτορας προσέφερε στον Άγιο τον Πετριαρχικό θρόνο, αλλά αυτός αρνήθηκε. Επειδή δε, δεν επιθυμούσε να συλλειτουργήσει με τον λατινόφρονα Πατριάρχη Μητροφάνη τον από Κυζίκου, έφυγε από την Κωνσταντινούπολη την ημέρα της Πεντηκοστής του έτους 1440 και ήλθε στην Έφεσο. Και εκεί όμως δεχόταν ενοχλήσεις από τους ενωτικούς. Γι’ αυτό αναχώρησε με προορισμό το Άγιο Όρος. Καθ’ οδόν, διερχόμενος διά της νήσου Λήμνου, κρατήθηκε και περιορίσθηκε  εκεί, με εντολή του αυτοκράτορα. Στη Λήμνο παρέμεινε δύο χρόνια και από εκεί εξαπέλυσε τη σπουδαία εγκύκλιό του «τοις απανταχού της γης και των νήσων ευρισκομένοις Ορθοδόξοις Χριστιανοίς». Μετά ο θεοειδής στην ψυχή και την προαίρεση Άγιος, ήλθε στην Κωνσταντινούπολη, όπου και κοιμήθηκε με ειρήνη στις 23 Ιουνίου του 1444 μ.Χ. και ενταφιάσθηκε στη μονή του Αγίου Γεωργίου των Μαγγάνων. Ο Πατριάρχης Γεννάδιος Σχολάριος, το 1456 μ.Χ., όρισε διά συνοδικής πράξεως, να εορτάζεται η μνήμη του Αγίου στις 19 Ιανουαρίου.

Απολυτίκιο. Ηχος γ’. Θείας πίστεως

Θείας πίστεως, ομολογία, μέγον εύρατο, η Εκκλησία, ζηλωτήν σε θειε Μάρκε πανεύφημε, υπερμαχούντα πατρώου φρονήματος, και καθαιρούντα του σκότους υψώματα. Όθεν άφεσιν, Χριστόν τον θεόν ικέτευε, δωρήσασθαι ημίν τοις σε γεραίρουσι. 

Πηγή

Ο ΑΣΤΗΡ ΤΗΣ ΕΦΕΣΟΥ 

Ο ΥΠΕΡΜΑΧΟΣ ΤΗΣ ΟΡΘΟΔΟΞΙΑΣ

 

Η ΠΑΙΔΙΚΗ ΗΛΙΚΙΑ ΚΑΙ ΟΙ ΣΠΟΥΔΕΣ ΤΟΥ 

Εφέτος κλείνουν 560 έτη από την κοίμηση του εν αγίοις πατρός ημών και ομολογητού Μάρκου αρχιεπισκόπου Εφέσου του Ευγενικού. 

 
Ο άγιος Μάρκος (κατά κόσμο Εμμανουήλ), εγεννήθη από ευσεβείς γονείς το 1392 εις την βασιλίδα των πόλεων, Κωνσταντινούπολιν. Ο πατέρας του ωνομάζετο Γεώργιος και ήτο αρχιδικαστής, σακελλίων και διάκονος της Μεγάλης Εκκλησίας, η μητέρα του ωνομάζετο Μαρία και ήτο θυγατέρα του ευσεβούς ιατρού Λουκά. 

Αμφότεροι οι γονείς προσπάθησαν και επέτυχαν να αναθρέψουν τον μικρό Εμμανουήλ εν παιδεία και νουθεσία Κυρίου. Αλλά ο θάνατος του πατρός του άφησε αυτόν και τον μικρότερό του αδελφό Ιωάννη ορφανούς εις νεαρά ηλικία. 

Τα πρώτα γράμματα ο άγιός μας τα εδιδάχθη από τον πατέρα του Γεώργιο, ο οποίος είχε μία ονομαστή ιδιωτική σχολή. Μετά τον θάνατον του πατρός του η μητέρα του τον έστειλε να μαθητεύεση εις τους πλέον φημισμένους διδασκάλους της εποχής του, τον Ιωάννη   Χορτασμένο (κατόπιν Ιγνάτιο Μητροπολίτη Σηλυμβρίας) και τον μαθηματικόν και φιλόσοφον Γεώργιον Γεμιστόν Πλήθωνα. Μεταξύ των συμμαθητών του ήτο και ο μετ έπειτα άσπονδος εχθρός του Βησσαρίων ο καρδινάλιος. 

 

ΔΙΔΑΣΚΑΛΟΣ ΚΑΙ ΜΟΝΑΧΟΣ 

Όταν ο νεαρός Εμμανουήλ τελείωσε τας σπουδάς του, ανέλαβε την διεύθυνση της πατρικής σχολής και εις σύντομο χρονικό διάστημα ανεγνωρίσθει ως ένας από τους πλέον λαμπρούς διδασκάλους της ψυχορραγούσης πόλεως. Μεταξύ των μαθητών του, που διέπρεψαν αργότερον, ήσαν ο Γεώργιος Γεννάδιος Σχολάριος,-ο πρώτος μετά την πτώσιν της Πόλεως Πατριάρχης-, ο Θεόδωρος Αγαλλιανός, ο Θεοφάνης Μητροπολίτης Μηδείας και ο αδελφός του Ιωάννης ο Ευγενικός. 

Αλλά ο θείος έρως δεν άφησε τον Εμμανουήλ να παρασυρθεί από την γεμάτη υποσχέσεις λαμπρά καριέρα του διδασκάλου, ούτε οι λίαν φιλικές σχέσεις του με τον αυτοκράτορα τον εμπόδισαν να απαρνηθεί τον κόσμο και να καταφύγει εις την νήσον των Πριγκιποννήσων Αντιγόνη, πλησίον του φημισμένου ασκητού Συμεώνος. Εκεί έμεινε αγωνιζόμενος πνευματικώς επί δύο έτη και μετά, κατόπιν των τουρκικών επιδρομών εις τας νήσους, ήλθε με τον γέροντά του εις την περίφημο τότε Μονή του Αγίου Γεωργίου των Μαγγάνων, εις την Κωνσταντινούπολιν. 

Ο μοναχός Μάρκος συνέχισε και εις την νέαν μετάνοιά του την σκληράν ασκητικήν ζωήν. Εις την μονήν των Μαγγάνων, ο άγιος Μάρκος συνέθεσε σχεδόν τα περισσότερα από τα 100 έργα του που έχουν διασωθεί μέχρι σήμερον. Ιδιαιτέρως σημαντικά είναι τα έργα που έγραψε εναντίων των λατινοφίλων αντιπάλων του Αγίου Γρηγορίου του Παλαμά, τον οποίον εσέβετο πολύ και τον είχε ως πρότυπο του. Εις την Μονήν αυτήν ο Μάρκος έλαβε και το χρίσμα της ιεροσύνης, κατόπιν πιέσεως, διότι ο ίδιος θεωρούσε τον εαυτό του ανάξιο δια τέτοιον υψηλόν λειτούργημα. Σύντομα δε απέκτησε και φήμη καλού πνευματικού, δι,αυτό πολλοί κληρικοί και λαϊκοί έγραφον εις τον άγιον ζητώντες την γνώμη του επί διαφόρων ζητημάτων.

ΕΙΣ ΤΗ ΣΥΝΟΔΟΝ ΤΗΣ ΦΕΡΡΑΡΑΣ

 

Το 1436 και ενώ ακόμη ήτο ιερομόναχος ο Πατριάρχης Αλεξανδρείας τον διορίζει ως αντιπρόσωπο του εις την συγκληθείσαν σύνοδον δια ένωσιν των εκκλησιών. Το ίδιον έτος ο Αυτοκράτωρ Ιωάννης ο Παλαιολόγος τον αναγκάζει να δεχθεί τον Μητροπολιτικόν θρόνον της Εφέσου που είχε χηρεύσει εκείνον τον καιρόν. 

Ο αυτοκράτωρ δείχνει την μεγάλη εκτίμηση που έτρεφε εις τον άγιον Μάρκον διορίζοντάς τον γενικόν έξαρχον της συνόδου. Ούτως ο άγιος ηναγκάσθη να ακολουθήσει τον Πατριάρχη και την λοιπήν αντιπροσωπία εις την Ιταλία. 

Ο άγιος Μάρκος πήγε στην σύνοδον με τας καλυτέρας προθέσεις και έδειξε την διαλλακτικότητά του με τον λόγο που συνέθεσε δια τον πάπαν, προτού ακόμη αρχίσουν αι εργασίαι της συνόδου εις την Φερράραν. Μερικοί μάλιστα Ορθόδοξοι αντιπρόσωποι παρεξήγησαν τον Μάρκον δια την διαλλακτικότητα του ύφους του εις τον διάλογο με τον καρδινάλιο Κεσσαρίνι, και απήτησαν όπως εις το εξής ομιλεί ο Βησσαρίων, Μητροπολίτης Νικαίας. 

Το πρώτο θέμα των συζητήσεων ήτο το καθαρτήριο πυρ. Του Βησσαρίωνος αδυνατούντος - λόγω ανεπαρκούς θεολογικής καταρτίσεως - να ομιλήσει, ομίλησε δια τους Ορθοδόξους ο άγιος Μάρκος, εκφωνήσας επί του θέματος τέσσαρες αντιρρητικούς λόγους. 

Αι κρυστάλλιναι ορθόδοξοι απόψεις, ως επαρουσιάσθησαν από τον άγιο μας, ενθουσίασαν τον αυτοκράτορα, ο οποίος προσέβλεπε εις τον Μάρκον ως τον μόνον Ορθόδοξο θεολόγο που ηδύνατο να απαντά ευχερώς εις τους λόγους των παπικών. Αλλά ο περί τα θεία άσχετος βυζαντινός αυτοκράτωρ ήλπιζε ότι αι ορθόδοξοι απόψεις θα επεκράτουν, μη γνωρίζων ότι οι παπικοί θα επέμεναν αμετακίνητοι εις τας πλάνας των. Δι΄αύτόν τον λόγο, όταν είδε ότι η παράλογος επιμονή των λατίνων θα ναυαγούσε τον πολιτικό του σκοπό - ήτοι την ένωση των δύο εκκλησιών και την εξ αυτής αναμενόμενη παπική βοήθεια δι αντιμετώπισιν  των Τούρκων - άρχισε να πιέζει τους Ορθοδόξους να ακολουθήσουν μία ηπιότερη η καλύτερα ενδοτική γραμμή. 

 

Η ΨΕΥΔΟΕΝΩΣΙΣ

 

Οι λατίνοι άρχισαν να εφαρμόζουν την γνωστή τακτική των ψιθύρων, ψευδών και εκβιασμών, και ούτω κατ εκείνη την εποχή διένειμαν εις την Φερράραν εκατοντάδας φυλλαδίων, τα οποία περιείχαν 54 αιρετικές δοξασίας των Ορθοδόξων!!! Βλέποντας την κατάσταση να χειροτερεύει εις βάρος των Ορθοδόξων, δύο εκ των εγκρίτων μελών της Βυζαντινής αντιπροσωπείας, ο Μητροπολίτης Ηρακλείας Αντώνιος, πρώτος τη τάξει Μητροπολίτης του Οικουμενικού θρόνου και ο αδελφός του Μάρκου Ιωάννης, προσπάθησαν να αποδράσουν από την Φερράραν, αλλά ημποδίσθησαν από τον αυτοκράτορα. Και επειδή ο Ιωάννης συνοδευόταν μέχρι τον λιμένα από τον αδελφό του, ο αυτοκράτωρ και ο Πατριάρχης φοβούμενοι τυχόν άλλας απόπειρας αποδράσεως - εν συνεννοήσει μετά των παπικών - μετακίνησαν τις εργασίες της συνόδου από την Φερράραν, που ήτο πλησίον της θαλάσσης, εις την Φλωρεντία. 

Όταν δε επανήρχισαν αι εργασίαι της συνόδου ο Εφέσου ήτο ο κύριος ομιλητής των Ορθοδόξων. Αι σαφείς όμως απαντήσεις του και αι ανατροπαί των λατινικών κακοδοξιών προκάλεσαν το μένος των λατινοφρόνων Ορθοδόξων, οι οποίοι με την σιωπηρά συγκατάθεση και ανοχή του αυτοκράτορος προσπάθησαν να διαβάλουν τον άγιο Μάρκο, κυκλοφορούντες μάλιστα και την είδηση ότι ο Εφέσου είχε τρελαθεί. Εις μίαν δε συνεδρίαση της Ορθοδόξου αντιπροσωπείας, όταν ο Μητροπολίτης Εφέσου απεκάλεσε τους παπικούς «αιρετικούς» οι Μητροπολίτες Λακεδαίμονος και Μυτιλήνης ύβρισαν τον άγιο και προσπάθησαν να τον κτυπήσουν. 

 

Ο ΕΦΕΣΟΥ ΜΑΡΚΟΣ ΔΕΝ ΥΠΟΓΡΑΦΕΙ

 

Διαπιστώνων ο άγιος ότι όλες οι προσπάθειές του να πείσει τους Ορθόδοξους να μην προχωρήσουν εις την ένωση - γενόμενοι θύματα των παπικών - ήσαν μάταιοι, απεσύρθη από του να συμμετέχει ενεργώς εις τας εργασίας της συνόδου. 

Τελικώς την 5 Ιουλίου 1439 υπεγράφη η ένωση και ως αναφέρει ο Συρόπουλος οι περισσότεροι Ορθόδοξοι αντιπρόσωποι υπέγραψαν χωρίς την θέληση των και φοβούμενοι τον αυτοκράτορα. Όταν δε ο πάπας ηρώτησεν εάν υπέγραψε ο Μάρκος και έλαβε απάντηση αρνητική είπε προφορικώς «λοιπόν, εποιήσαμεν ουδέν».Ο υπερόπτης και δεσποτικός πάπας ζήτησε ανερυθριάστως από τον άβουλο βυζαντινό αυτοκράτορα, όπως στείλει τον Μάρκον εις αυτόν δια να τον δικάσει ενώπιον συνοδικού δικαστηρίου, αλλ' ευτυχώς ο αυτοκράτωρ ηρνήθη.

Αργότερα όμως παρεκάλεσε τον Μάρκον, αφού είχε πάρει προφορικές διαβεβαιώσεις δια την ασφάλειάν του από τον πάπα, να εμφανισθεί ενώπιον του ποντίφικα και να εξηγήσει την στάση του. Ο Μάρκος υπακούοντας εις το αυτοκρατορικό πρόσταγμα επήγε εις τον πάπαν. Μάταια όμως προσπάθησε ο αρχιαιρεσιάρχης της δύσεως να τον πείσει να δεχθεί την εκτρωματική ένωση. Όταν δε είδε ότι ο Μάρκος έμεινε αμετακίνητος εις τας απόψεις του, κατέφυγε εις εκβιασμούς και απείλησε ότι θα καταδίκαζε τον άγιό μας ως αιρετικό. Αλλ΄ ο άγιος Μάρκος μη πτοηθείς απήντησε μετά παρρησίας λέγων. «Αι σύνοδοι κατεδίκαζον τους μη πειθωμένους τη Εκκλησία, αλλ' εις δόξαν τινά εναντίον αυτής ενισταμένους και ταύτη κηρύττοντας και υπέρ αυτής αγωνιζόμενους, διό και αιρετικούς εκάλουν αυτούς...Εγώ δε ου κηρύττω ιδίαν μου δόξαν ουδέ τι εκαινοτόμησα, ουδέ υπέρ αλλοτρίου τινός δόγματος και νόμου ενίσταμαι, αλλ' εις την ακραιφνή δόξαν, τηρώ εμαυτόν». 

 

Ο ΛΑΟΣ ΕΠΙΔΟΚΙΜΑΖΕΙ ΤΟΝ ΜΑΡΚΟΝ 

Μετά την προδοτική ένωση της Φερράρας - Φλωρεντίας οι Βυζαντινοί εγκατέλειψαν την Ιταλίαν δια την επιστροφήν των εις την πολιορκουμένην Πόλιν. Ο αυτοκράτωρ παρέλαβε τον άγιον Μάρκον εις το αυτοκρατορικόν πλοίον. Ύστερα από ταξίδι τριών και ήμισυ μηνών έφθασαν τελικώς εις την Κωνσταντινούπολιν. Εκεί οι κάτοικοι εδέχθησαν με αισθήματα εχθρικά και απεδοκίμασαν τους υπογράψαντας την ένωση, αλλ' επεδοκίμασαν και ετίμησαν τον άγιόν μας και ως αναφέρει ο υβριστής του γραικολατίνος επίσκοπος Μεθώνης Ιωσήφ «ο Εφέσου είδε το πλήθος δοξάζων αυτόν ως μη υπογράψαντα και προσεκύνουν αυτώ οι όχλοι παθάπερ Μωϋσεί και Ααρών και ευφήμουν αυτόν και άγιον απεκάλουν»( PG 159, 992). 

Ο απλός λαός του Θεού προσέβλεπε εις τον άγιον Μάρκον ως τον μόνον ιεράρχη που είχε το θάρρος και την ικανότητα να υπερασπίσει την Ορθόδοξον πίστη του. Εγνώριζεν ήδη ότι αρκετοί που υπέγραψαν την ένωση είχαν δωροδοκηθεί από τον πάπα, ενώ τα χέρια του Μάρκου ήταν καθαρά. Όταν ο αυτοκράτωρ απεφάσισε να πληρώσει τον πατριαρχικό θρόνο, έστειλε αντιπροσώπους του εις τον άγιον Μάρκον παρακαλών αυτόν να δεχθεί το υψηλόν αξίωμα του Πατριάρχου, αλλ' ο άγιός μας ηρνήθη. 

 

Η ΦΥΛΑΚΙΣΗΣ ΤΟΥ ΑΓΙΟΥ ΕΙΣ ΤΗΝ ΛΗΜΝΟΝ 

Την 4^ην Μαΐου 1440 ο άγιος Μάρκος ηναγκάσθη να δραπετεύσει από την Βασιλεύουσαν, διότι εκινδύνευε η ζωή του, και να πάει εις την μητροπολιτική του περιφέρεια, την Έφεσον που ήτο κάτω από τους Τούρκους. Εκεί αφού εποίμανεν έπ' ολίγον το λογικόν του ποίμνιον ηναγκάσθη πάλιν, τώρα υπό των Τούρκων και των ενωτικών, να εγκαταλείψει την Έφεσον και εμπήκεν εις πλοίον που επήγαινεν εις το Άγιον Όρος, όπου απεφάσισε να διέλθει τον υπόλοιπο χρόνο της ζωής του. Όταν όμως το πλοίον έκαμε σταθμό εις την Λήμνο ο άγιος ανεγνωρίσθει και αμέσως συνελήφθη, κατόπιν αυτοκρατορικής εντολής και εφυλακίσθη εκεί επί διετία. Κατά την διάρκεια της φυλακίσεώς του υπέφερε πολύ, αλλά ως έγραψε εις τον ιερομόναχο Θεοφάνη τον εν Ευβοία «ο λόγος του Θεού και η της αληθείας δύναμης ου δέδεται, τρέχει δε μάλλον και ευοδούται, και οι πλείονες των αδελφών τη εμή εξορία θαρρούντες βάλλουσι τοις ελέγχοις τους αλιτηρίους και παραβάτας της ορθής πίστεως...».
 

Από την Λήμνο ο άγιος εξαπέλυσε την περίφημο εγκύκλιο επιστολή του προς τους απανταχού της γης και των νήσων ευρισκομένους Ορθοδόξους Χριστιανούς. Με αυτήν ελέγχει αυστηρώς τους Ορθοδόξους εκείνους που απεδέχθησαν την ένωσιν και με αδιάσειστα στοιχεία αποδεικνύει ότι οι λατίνοι είναι καινοτόμοι και δι' αυτό λέγει : «ως αιρετικούς αυτούς απεστράφημεν, και δια τούτο αυτών εχωρίσθημεν». Καλεί δε ο άγιος τους πιστούς να αποφεύγουν τους ενωτικούς, διότι αυτοί είναι «ψευδαπόστολοι και εργάται δόλιοι». 

 

ΣΥΝΕΧΙΣΗΣ ΤΟΥ ΑΓΩΝΟΣ ΑΠΟ ΤΗ ΜΟΝΗ ΜΑΓΓΑΝΩΝ 

Μετά την αποφυλάκισίν του άγιος Μάρκος πιεζόμενος υπό της ασθενείας του δεν ηδυνήθη να αποσυρθεί εις το Άγιον Όρος, αλλ' επέστρεψεν εις την εν Κωνσταντινουπόλει μονήν του, όπου εγένετο δεκτός μετά τιμών ως άγιος και ομολογητής υπό του πιστού λαού. Από το μοναστήριον του Αγίου Γεωργίου των Μαγγάνων ο νέος ομολογητής διηύθυνε τον αγώνα κατά των ενωτικών, γράφων επιστολάς εις μοναχούς και κληρικούς ενθαρρύνων αυτούς να κρατούν την ορθή πίστη και να μη συνεργάζονται μετά των ενωτικών. 

Οι διωγμοί, αι εξουδενώσεις και αι πιέσεις επεδείνωσαν την κατάσταση της υγείας του οσίου πατρός, και ούτω την 23^ην Ιουνίου τω 1444, αφού είχε καλέσει πλησίον του τα πνευματικά του τέκνα και ανέθεσε εις τον Γεώργιον Σχολάριον την αρχηγίαν του ανθενωτικού αγώνος, απεδήμησεν εις Κύριον. Ήτο δε τότε 52 ετών.

ΤΙΜΑΙ ΑΓΙΟΥ ΜΕΤΑ ΤΟΝ ΘΑΝΑΤΟΝ ΤΟΥ 

Ο πιστός λαός του Κυρίου απορφανισθείς, εθρήνησε πολύ δια την απώλειαν του πνευματικού του πατέρα. Ο δε Γεώργιος Σχολάριος, εξεφώνησεν επικήδειον λόγον εις τον οποίον ανέφερε μεταξύ άλλων ότι ο όσιος «εν ιερεύσει διέπρεψεν, εν αρχιερεύσιν διέλαμψεν, ήθλησεν υπέρ της Εκκλησίας πάνυ καλώς αδάμαντος στερεώτερος ώφθη προς την μετάθεσιν...νυν γυμνή τη ψυχή της μακαριότητος εμφορείται ήν επέγνω καλώς και λαβείν εντεύθεν εσπούδασε την εν Χριστώ κεκρυμμένην ζήσας ζωήν και σύνεστι τοις ιεροίς διδασκάλοις της πίστεως, πάντων είνεκα δίκαιος ών εκείνοις συντάττεσθαι». Πνευματικός καρπός του αγίου είναι οι δύο άγιοι μαθηταί του Πατριάρχαι Κωνσταντινουπόλεως Γεννάδιος και Διονύσιος. Αμέσως μετά την οσίαν κοίμησίν του ο Μάρκος ετιμήθη ως άγιος και ομολογητής. Αυτό μαρτυρεί με πόνο και ο σύγχρονος και άσπονδος εχθρός του Ιωσήφ, ουνίτης επίσκοπος Μεθώνης, λέγων, «ώσπερ πολλούς μεν και άλλους, και τον καλούμενον Παλαμάν, και τον Εφέσου Μάρκον, ανθρώπους ούτ' άλλως φρενήρεις, αλλά και δοξοσοφίας εμπεπλησμένους, μηδεμίαν αρετήν ή αγιωσύνην εν εαυτοίς έχοντας, μόνον δια το λέγειν και συγγράφειν κατά Λατίνων, δοξάζετε και υμνείτε, και εικόνας εγκοσμείτε αυτοίς και πανηγυρίζοντες, στέργετε αυτούς ως αγίους και προσκυνείτε» ( PG 159, 1357) 

Την πρώτη ακολουθία προς τιμήν του αγίου συνέθεσε ο αδελφός αυτού Ιωάννης ο φιλόσοφος. Κατ' αρχάς η μνήμη του εορτάζετο την 23^ην Ιουνίου, αλλά βραδύτερον ωρίσθη η 19^η Ιανουαρίου - ημέρα προφανώς της ανακομιδής του λειψάνου του αγίου και ταφής αυτού εις την μονήν του Λαζάρου εις τον Γαλατά. Οι αγώνες του Μάρκου όσον και του μαθητού αυτού Γενναδίου ανεγνωρίσθησαν και εδικαιώθησαν από την μεγάλη σύνοδο της Κωνσταντινουπόλεως που τελείωσε το 1484 και κατέγραψε τα ονόματα αυτώ, ως πατέρων αγίων, εις το Συνοδικό της Ορθοδοξίας.

ΟΡΘΟΔΟΞΟΝ ΚΕΝΤΡΟΝ ΠΑΤΕΡΙΚΟΝ ΜΕΛΕΤΩΝ
«Ο ΑΓΙΟΣ ΜΑΡΚΟΣ Ο ΕΥΓΕΝΙΚΟΣ», ΜΕΘΩΝΗ - ΠΙΕΡΙΑΣ

ΟΜΟΛΟΓΙΑ ΠΙΣΤΕΩΣ - ΔΗΛΑΔΗ ΑΠΟΛΟΓΙΑ ΔΙΚΑΙΟΤΑΤΗ

Φοβερό πράγμα εἶναι ὁ φθόνος, ἀγαπητοί, καί ἀνήσυχο, πού πάντοτε κινεῖται καί πότε δέν παύει νά ἐνεργῆ τό φυσικό τοῦ γνώρισμα. αὐτό εἶναι τό νά προσάπτη μῶμο στούς ἀμωμήτους, νά κατηγορῆ τούς ἀκατηγόρητους, καί αὐτούς τούς εὐσεβεστατους καί ὀρθοδοξοτατους νά τούς διαβάλλη ὡς κακοδόξους καί δυσσεβεις. Γιά ἐπιβεβαίωσι αὐτοῦ εἶναι ἀρκετά τά παραδείγματα τῶν μεγάλων διδασκάλων καί ἅγιών της ἐκκλησίας μας, ἐννοῶ τοῦ Ἀθανασίου, τοῦ Βασιλείου, τοῦ Χρυσοστόμου καί τῶν ὑπολοίπων, οἱ ὁποῖοι ἐνῶ ἠσαν εὐσεβεστατοι καί ὀρθοδοξοτατοι, διαβάλλονται ἀπό τούς ἀντίπαλούς τους ὡς δυσσεβεις καί κακόδοξοι.

Ἄν λοιπόν αὐτοί οἱ τόσο μεγάλοι καί σπουδαῖοι Ἅγιοί της Ἐκκλησίας μας δέν μπόρεσαν νά γλυτωσουν ἀπό τόν φθόνο καί τίς συκοφαντίες, πῶς ἦταν δυνατό νά μείνουμε ἐμεῖς ἀνώτεροι ἀπό αὐτούς, οἱ ὁποῖοι δέν εἴμαστε ἄξιοι οὔτε νά πλύνουμε τά πόδια τους; Δέν εἶναι λοιπόν καθόλου παράξενο, ἄν καί ἐμεῖς, ἀπό τόν φθόνο καί τό πεῖσμα καποίων ἀδελφῶν ἤ καί ἀπό μισός ἀκόμη παρακινούμενοι, κατηγορούμαστε καί συκοφαντούμαστε καί μέ δυσφημια καί κακόδοξα ὀνόματα.

Ὑπάρχουν ἀκόμη καί μερικοί, οἱ ὁποῖοι χωρίς νά γνωρίζουν καθόλου τί θά πῆ Κολυβας καί χωρίς νά γνωρίζουν τήν αἰτία γιά τήν ὁποία ἐμεῖς κατηγορούμαστε καί συκοφαντούμαστε, μόνον ἐπειδή ἀκοῦν νά μᾶς ἀποκαλοῦν οἱ ἄλλοι Κολυβαδες καί αἱρετικούς καί κακοδόξους καί ἀλλά παρόμοια συκοφαντικά, ἀμέσως καί αὐτοί ἀκολουθοῦν τίς ἴδιες συκοφαντίες. Ἔτσι μοιάζουν μέ ἐκεινούς τούς ἀνόητους Ἀθηναίους, οἱ ὁποῖοι ἀγροῖκοι ὄντες, κατηγόρησαν τόν δίκαιο Ἀριστείδη καί ἔγραψαν ἐνατιον τοῦ στό ὀστρακοοτι ἀξίζει νά ἐξοστρακισθῆ καί νά ἐξορισθῆ ἀπό τήν Ἀθηνᾶ. Καί μολονότι δέν τόν γνώριζαν καθόλου προηγουμένως, ἄκουγαν ὅμως μόνο ἀπό τούς ἄλλους ὅτι εἶναι ἄξιος ἐξοστρακισμοῦ καί ἐξορίας, ὅπως ἀναφέρεται γί? αὐτόν στά Παράλληλά του Πλουταρχου. καί δέν ἀναφερόμαστε, λογω τοῦ δυσφημου, σ? ἐκείνην τήν χυδαία καί λαική παροιμία πού ἁρμόζει σ? αὐτήν τήν κατάστασι, πού λέει: «ὅταν γαυγιζη ἕνας, ἀμέσως γαυγιζη καί ἄλλος σκύλος».

Γιά τόν λόγο αὐτό, γιά νά γίνη γνωστή ἡ ἀλήθεια, ἀναγκαζόμαστε νά ἐκθέσουμε ἐδῶ τήν παροῦσα ἰδιόχειρη Ὁμολογία τῆς Πίστεώς μας καί νά ἀπολογηθοῦμε μέ λίγα λόγια, τί πιστεύουμε γιά ὅσα κατηγορούμαστε ἄδικα. Διότι ἀκοῦμε ἀπό τόν κορυφαῖο Πέτρο νά παραγγελη: «Νά εἰσθε πάντοτε ἕτοιμοι γιά ἀπολογιά σέ ὁποιονδήποτέ σας ζήτα λόγο» (Ἀ’ Πέτρ. 3,15), ὥστε ὅσοι μέ πάθος διαδίδουν αὐτά ἐναντίον μας, νά κλείσουν τά στοματά τους, φοβούμενοι τόν Θεό καί τήν μελλοντική ἀνταπόδοσι καί οἱ ἄλλοι ἀδελφοί, πού σκανδαλίζονται ἀπό ἄγνοια καί ψυχραίνονται ἀπό ὅσα λέγονται ἐναντίον μας, νά σταματήσουν νά σκανδαλιζωνται, βλέποντας πλέον νά ἀποκαλυπτωνται καί μέ τόν λόγο καί μέ τήν γραφή τά φρονήματα πού ὑπάρχουν στήν καρδία μας. Διότι σύμφωνα μέ τόν Ἀπόστολο «μέ τήν καρδία ὁ ἄνθρωπος πιστεύει ὅ,τι ὁδηγεῖ στήν δικαίωσι, μέ τό στόμα δέ ὁμολογεῖ ὅ,τι ὁδηγεῖ στήν σωτηρία» (Ρώμ. 10,10).

Πρώτον. Ὁμολογοῦμε καί κηρύττουμε καί παραδεχόμαστε τά δώδεκα Ἄρθρα πού ὑπάρχουν στό κοινό σύμβολο τῆς Πίστεως, δηλαδή ἐκεῖνα πού περιέχονται στό «Πιστεύω εἰς ἔνα Θεόν», τά ὁποία τά διαβάζουμε καθημερινά καί μόνοι μας καί ἀπό κοινοῦ καί στά κελλιά μᾶς καί στούς ἱερούς ναούς τοῦ Θεοῦ, ὅπου θά τύχη νά βρεθοῦμε. Διότι ἀκοῦμε τόν ἱερό Χρυσόστομο νά λέη: «Οἱ φρικτοί κανόνες πού ὑπάρχουν στό σύμβολο, εἶναι δόγματα πού κατῆλθαν ἀπό τόν Οὐρανό» (Ὁμιλία μ’ εἰς τῆς πρός Ἀ’ Κορινθιους).

Δεύτερον. Ὁμολογοῦμε καί παραδεχόμαστε ὅλα τά ἀλλά δόγματα, ὅσα ὁμολογεῖ (παραδέχεται) καί κηρύττει ἡ ἅγια του Χριστοῦ Καθολική καί Ἀποστολική Ἐκκλησία, τόσα ὅσα ἀναφέρονται στήν ὑψηλή καί Τριαδική Θεολογία, δηλαδή περί Πατρός , Υἱοῦ καί Ἁγίου Πνεύματος, τῶν ὁποίων μιά εἶναι ἡ θεότητα, σύμφωνα μέ τόν 5ο κανόνα τῆς Δεύτερης Οἰκουμενικῆς Συνοδοῦ, ὅσο καί τά δόγματα πού ἀφοροῦν τήν βαθεία καί ἐνσαρκη Οἰκονομία τοῦ Λόγου τοῦ Θεοῦ. Καί γιά νά ἀναφέρω τόν λόγο τοῦ Μεγάλου Βασιλείου, τοῦ Πατρός τῆς Ἐκκλησίας. «Πιστευομεν, ὡς ἐβαπτισθημεν καί δοξαζομεν ὡς πεπιστευκαμεν» (Λόγος ἅ΄ Ἀσκητικός).

Τρίτον. Ὁμολογοῦμε καί παραδεχόμαστε μέ εὐσεβῆ λογισμό τά ἑπτά θειά καί ἱερά μυστήρια της Ἐκκλησίας μας, τά ὁποία εἶναι: Τό ἅγιο Βάπτισμα, Τό ἅγιο Μύρο, ἡ Θεία Εὐχαριστία, ἡ Ἱερωσυνη, ὁ νόμιμος Γάμος, ἡ ΜΕτανοια καί τό Εὐχέλαιο. Καί αὐτά τά τιμοῦμε καί τά ἐπιβραβεύουμε μέ ὅλη τήν πίστι καί τήν εὐλάβεια, ἐπειδή βοηθοῦν ἀπαραίτητα στήν σωτηρία τῆς ψυχῆς μας, καί ἔρχεται ἀπό αὐτά, σύμφωνα μέ τήν τάξι πού ἐνεργεῖται καί φυλάσσεται στήν ἀνατολική του Χριστοῦ Ἐκκλησιά.

Τέταρτον. Διατηροῦμε τίς Ἀποστολικές παραδόσεις τίς ὁποῖες διδαχθήκαμε εἴτε μέ λόγο εἴτε μέ ἐπιστολή τῶν θειῶν καί ἱερῶν Ἀποστολῶν, καί μένουμε πιστοί σέ ὅσα μάθαμε καί βεβαιωθήκαμε, ὅπως παραγγελει ὁ Ἀπόστολος Παῦλος σ’ ἐμᾶς καί σέ ὅλους τους χριστιανούς καί στήν Ἅ΄πρός Κορινθιους καί στήν Β΄ πρός Θεσσαλονικεις καί στήν Β΄ πρός Τιμόθεον.

Πέμπτον. Μαζί μέ τίς παραδόσεις τῶν Ἀποστολῶν κρατοῦμε καί παραδεχόμαστε τίς Παραδόσεις τῆς Ἐκκλησίας, δηλαδή αὐτές πού καθωρισθηκαν ἀπό τούς διαδόχους τῶν Ἀποστόλων. Δηλαδή τοῦ κακοδόξου Μοντανου, πού ἄκμασε κατά τόν 2ον αἰώνα καί τό φρόνημα τοῦ ἦταν τό νά ἀθετῆ τίς παραδόσεις καί τά ἤθη τῆς Ἐκκλησίας, σύμφωνα μέ τόν Εὐσέβιο (Βιβλ. Ἔ΄ κέφ. ἴε΄ τῆς Ἐκκλησιαστικῆς Ἱστορίας). Διότι τά δόγματα καί οἱ παραδόσεις τῆς Ἐκκλησίας δέν εἶναι ἀντίθετα μεταξύ τους, κάθε ἄλλο, μᾶλλον τό ἕνα συμπληρώνει τό ἄλλο. Διότι τά δόγματα τῆς Πίστεως ἀποτελοῦν τίς παραδόσεις τῆς Ἐκκλησίας, ἐνῶ οἱ Παραδόσεις τῆς ἐκκλησίας στηρίζονται πάνω στά δόγματα τῆς πίστεως, ἀλλά καί τά δυό μαζί ἔχουν τήν μιά καί τήν ἴδια δύναμι στό θέμα τῆς πίστεως. Γι’ αὐτό καί εἶπε ὁ μέγας Βασίλειος ὅτι «καί τά δυό αὐτά ἔχουν τήν ἴδια ἰσχύ στό θέμα τῆς πίστεως» (κανών 91). Διότι, ὅπως οἱ μεγάλες πέτρες στέκονται μαζί μέ τίς μικρές καί οἱ δυό μαζί ἀποτελοῦν τήν οἰκοδομή, διότι ἄν θελήση κάποιος νά γκρεμίση τίς μικρές, συγχρόνως γκρεμίζει καί τίς μεγάλες, ἔτσι καί τά δόγματα τῆς Πίστεως παραμένουν μαζί μέ τίς παραδόσεις τῆς Ἐκκλησίας, καί ἄν θελήση κάποιος νά ἀθετήση τίς παραδόσεις τῆς Ἐκκλησίας, ἀθετεῖ μαζί μέ αὐτές καί τά δόγματα τῆς Πίστεως. Γι’ αὐτό καί εἶπε πάλι ὁ μέγας Βασίλειος: «Ἐάν ἐπιχειρήσουμε νά ἀθετήσουμε τά ἄγραφα ἀπό τά ἔθιμα, ἐπειδή τάχα δέν ἔχουν μεγάλη δύναμι, κατά λάθος θά προξενούσαμε μεγάλη ζημία στό Εὐαγγέλιο. Μᾶλλον θά μετατρέπαμε τό κυρηγμα σέ ἕνα ψιλό ὄνομα» (κάν. 91).

Ἕκτον. Κρατοῦμε καί παραδεχόμαστε ὅλους τους ἱερούς κανόνες τῶν πανευφημων Ἀποστόλων, τῶν Ἑπτά Οἰκουμενικῶν Συνοδῶν, τῶν Τοπικῶν καί τῶν Ἅγιων καί θεοφορων Πατέρων, πού ἔζησαν σέ κάθε τόπο (κατε μέρος), τῶν κανόνων πού περιέχονται στόν 2ο κανόνα τῆς Ἕκτης Οἰκουμενικῆς Συνοδοῦ καί τούς Κανόνες πού ἐπικυρώθηκαν στόν ἅ΄ κανόνα τῆς Ἕβδομης. Μαζί μέ τούς Κανόνες παραδεχόμαστε καί τά Πρακτικά τῶν ἴδιων Συνοδῶν, διότι ἔχουν τήν ἴδια δύναμι καί τα δυό.

Ἕβδομο. Καί γιά νά μιλήσουμε γενικά. Ὅλα ὅσα ὅσα ἡ Ἅγια Καθολική, Ἀποστολική καί Ἀνατολική Ἐκκλησία, ἡ κοινή καί πνευματική μας Μητέρα, παραδέχεται καί ὁμολογεῖ, αὐτά καί ἐμεῖς μαζί μέ αὐτήν παραδεχόμαστε καί ὁμολογοῦμε. Ὅσα πάλι αὕτη ἀποστρέφεται καί ἀποκηρύττει, παρόμοια καί ἐμεῖς αὐτά τά ἀποκηρύττουμε καί τά ἀποστρεφόμαστε μαζί μέ αὐτήν ὡς εἰλικρινῆ καί γνήσια τέκνα της.

Ομολογια Πιστεως - Δηλαδη Απολογια Δικαιοτατη (σελ. 11-16)
Αγιου Νικοδημου του Αγιορειτου - Ομολογια Πιστεως (Αποδοσις στην νεοελληνικη)
Εκδοσις: Συνοδια Σπυριδωνος Ιερομοναχου - Νεα Σκητη Αγιον Ορος

Άγιος Μάρκος ο Ασκητής: Τα 200 κεφάλαια περί του πνευματικού νόμου (Φιλοκαλία)

1. Επειδή πολλές φορές θελήσατε να μάθετε πώς ο νόμος είναι πνευματικός(1) κατά τον Απόστολο, και τι πρέπει να γνωρίζουν και να κάνουν εκείνοι που θέλουν να τον φυλάξουν, πάνω σ αυτό το ζήτημα θα σας πω κατά τη δύναμή μου.

2. Πρώτα-πρώτα γνωρίζομε ότι ο Θεός είναι αρχή κάθε καλού και μεσότητα και τέλος. Το καλό δεν είναι δυνατό να πράττεται ή να πιστεύεται, παρά μόνο με την ένωση με τον Ιησού Χριστό και με την έμπνευση του Αγίου Πνεύματος.

3. Κάθε αγαθό, κατ΄ οικονομίαν έχει χαριστεί στους ανθρώπους. Κι εκείνος που πιστεύει έτσι δεν θα το χάσει ποτέ.

4. Η βέβαιη πίστη είναι ένας πύργος. Ο Χριστός γίνεται τα πάντα στον πιστεύοντα.

5. Σε κάθε προσπάθειά σου, βάλε αρχή τον Θεό που είναι η αρχή κάθε αγαθού, για να γίνει κατά Θεόν εκείνο που αποφάσισες να κάνεις.

6. Όποιος έχει ταπεινοφροσύνη και εργασία πνευματική, όσα διαβάζει στις θείες Γραφές, όλα θα τα εννοήσει για τον εαυτό του και όχι για άλλον.

7. Να παρακαλείς το Θεό να ανοίξει τα μάτια της ψυχής σου, για να δεις την ωφέλεια της προσευχής και της μελέτης εκείνης που εφαρμόζεται στην πράξη.

8. Εκείνος που έχει κάποιο πνευματικό χάρισμα και συμπαθεί εκείνους που δεν έχουν, με τη συμπάθεια φυλάγει το χάρισμα. Ο αλαζόνας και υπερήφανος θα το χάσει από τους αλαζονικούς λογισμούς του.

9. Το στόμα του ταπεινόφρονα λέει την αλήθεια. Εκείνος που αντιλέγει στην αλήθεια είναι όμοιος με τον υπηρέτη εκείνον που ράπισε τον Κύριο στο πρόσωπο(2).

10. Μη γίνεις μαθητής εκείνου που επαινεί τον εαυτό του, για να μη μάθεις υπερηφάνεια αντί ταπείνωση.

11. Μην υψηλοφρονήσεις επειδή εννοείς τις Γραφές, για να μην περιπέσεις στο πνεύμα της βλασφημίας.

12. Μην προσπαθείς να λύσεις κάποιο δύσκολο πρόβλημα με φιλονεικία, αλλά με τα μέσα που επιβάλλει ο πνευματικός νόμος, δηλαδή με την υπομονή, την προσευχή και την απλότητα της ελπίδας.

Μπορεῖ ἡ ὀρθόδοξη νηπτική παράδοσις νά ἀποτελέσει «ψυχοθεραπευτικό μοντέλο;»

Γράφτηκε από τον/την Πρωτοπρεσβυτέρου Ἰωάννου Φωτοπούλου. on 06 Απριλίου 2014.

Πρωτοπρεσβυτέρου Ἰωάννου Κ. Φωτοπούλου.

Μή δότε τά ἅγια τοῖς κυσί μηδέ βάλετε τούς μαργαρίτας ὑμῶν ἔμπροσθεν τῶν χοίρων (Ματθ. 7, 6).

Στή σχετικῶς προσφάτως δημοσιευθεῖσα ὁμιλία τοῦ Σεβασμιωτάτου Μητροπολίτου Ναυπάκτου κ. Ἱεροθέου στό 2^ο Συμπόσιο Νοσηλευτικῆς Ὀγκολογίας στό ΓΝΑ τό φθινόπωρο τοῦ 2013 μέ θέμα «Θεραπευτικές δυνατότητες τῆς ὀρθόδοξης πνευματικότητας» διαβάσαμε τά ἐξῆς σχετικά μέ τό «θεραπευτικό μοντέλο τῆς Ὀρθοδόξου Ἐκκλησίας»: ¨τή φιλοκαλική ζωή πού εἶναι συνδεδεμένη μέ τή λειτουργική καί μυστηριακή ζωή τῆς Ἐκκλησίας, τήν...χαρακτήρισα ὡς ὀρθόδοξη ψυχοθεραπεία¨. Κατόπιν ἐξηγεῖ μέ σαφήνεια ὅτι «ἡ νηπτική παράδοση τῆς Ἐκκλησίας δέν εἶναι μιά ξεχωριστή θεωρία, ἀλλά συνδέεται ἀπόλυτα μέ τήν ὅλη ἐκκλησιαστική ζωή.  Δηλαδή δέν μπορεῖ κανείς νά ἀναζητήση αὐτήν τή θεραπευτική θεωρία γιά νά τήν ἐφαρμόση, χωρίς νά συμμετέχει στήν ζωή τῆς Ἐκκλησίας». 

I. Μετά πάντως ἀπό αὐτή τήν ὀρθή ἐπισήμανση  προξενεῖ ἐντύπωση ἡ θετική ἀναφορά τοῦ Σεβασμιωτάτου σέ ἄρθρο κάποιου Tony Young, πού περιλαμβάνεται στό Ἐγχειρίδιο ψυχοθεραπείας τῆς Ἀμερικανικῆς ψυχολογικῆς Ἑταιρείας. Ἐκεῖ ὁ ἐν λόγῳ ψυχοθεραπευτής γράφει ὅτι «πολλές ἀπό τίς πνευματικές πρακτικές καί πεποιθήσεις τῆς Ἀνατολικῆς Ὀρθοδοξίας μποροῦν νά ἔχουν θετικό συναισθηματικό ἤ ψυχολογικό ἀποτέλεσμα....» ὅτι «ἡ εὐχή τοῦ Ἰησοῦ ἐκτός ἀπό τό ὅτι ἐπικεντρώνει τό μυαλό καί τήν καρδιά στό Θεό καί ὠθεῖ τόν ἄνθρωπο νά ζῇ λεπτό πρός λεπτό στή συνειδητοποίηση τῆς παρουσίας του ἔχει καί ἕνα ἠρεμιστικό ἀποτέλεσμα. Ὁδηγεῖ τόν ἄνθρωπο σέ καλλίτερη ἐπίγνωση τοῦ ἑαυτοῦ του καί τῶν παθῶν του καί σέ αὐτογνωσία».    Εἶναι ὀρθά τά ἀνωτέρω; Εἶναι περίπου ὀρθά ἄν ἀντιληφθοῦμε ὅτι ὁ Τ. Young σάν πρακτικός ἀμερικάνος θεωρεῖ τήν ἀσκητική παράδοση τῆς Ἐκκλησίας περισσότερο σάν ἕνα σύστημα πεποιθήσεων καί πρακτικῶν πού ἔχουν συναισθηματικό ἤ ψυχολογικό καί ἠρεμιστικό ἀποτέλεσμα.

Ὅτι ἔτσι ἔχουν τά πράγματα μᾶς πείθει ὁ πίνακας περιεχομένων τοῦ προαναφερθέντος «Ἐγχειριδίου ψυχοθεραπείας καί θρησκευτικῆς ποικιλομορφίας» ( Handbook of Psychotherapy and Religious Diversity ) ὁ ὁποῖος εἶναι άναρτημένος στό διαδίκτυο(http://psycnet.apa.org).Ἐκεῖ  περιλαμβάνονται τά ψυχοθεραπευτικά μοντέλα καί ὀφέλη ἀπό κάθε θρησκεία καί θρησκευτική ὁμάδα.  Ἔτσι ὁ ἀναγνώστης θά βρεῖ ἄρθρα γιά τά «ψυχοθεραπευτικά μοντέλα» τῶν παπικῶν, τῶν προτεσταντῶν, τῶν ἀντβεντιστῶν, τῶν Μορμόνων τῶν πεντηκοστιανῶν, τῶν Ἑβραίων, τῶν μουσουλμάνων, τῶν Ἰνδουϊστῶν, τῶν Βουδιστῶν κλπ.  Ἑπομένως ἡ ἀναφορά τῆς ὀρθόδοξης ψυχοθεραπείας μέσα σ’αὐτό τό συνονθύλευμα τῶν θρησκευτικῶν πρακτικῶν δέν πρέπει  νά μᾶς ἐνθουσιάζει οὔτε νά μᾶς δημιουργεῖ τήν ἐσφαλμένη ἐντύπωση ὅτι οἱ ἀμερικανοί ψυχο-επαγγελματίες  ἐνδιαφέρονται γιά τήν Ὀρθοδοξία. Ἀντιθέτως πρέπει νά μᾶς ἀποτρέπει ἀπό μιά τέτοια ἀνθρωποκεντρική θεώρηση τῆς παραδόσεώς μας καί τήν ὑπαγωγή της σέ ἕνα εὐρύτερο σύνολο ἀποτελεσματικῶν πρακτικῶν καί τεχνικῶν πού στοχεύουν στήν ἐπίτευξη ἠρεμιστικῶν ἀποτελεσμάτων.

II.  Ὁ Σεβασμιώτατος ἀναφέρει στήν ὁμιλία του ὅτι «σέ ἕνα συνέδριο στό Βανκοῦβερ τοῦ Καναδᾶ ἦρθαν ψυχοθεραπευτές καί ψυχολόγοι ἀπό μακρυά γιά νά ἀκούσουν γιά τό <θεραπευτικό μοντέλο> τῆς Ὀρθοδόξου Ἐκκλησίας». Γράφει ἐπίσης ὅτι «στό Βουκουρέστι, μέ πρωτοβουλία τοῦ καθηγητοῦ Pavel Chirila, οἰκοδομήθηκε μέ ἐπενδυτικό πρόγραμμα πού ἐγκρίθηκε ἀπό τήν Εὐρωπαϊκή Ἕνωση, ἕνα μεγάλο κτιριακό συγκρότημα γιά καρκινοπαθεῖς μέ σκοπό τήν «προσφορά ὀρθόδοξης ψυχοθεραπείας». Πρέπει ἐδῶ νά εἰπωθεῖ ἐν παρενθέσει ὅτι, ὅπως πληροφορούμεθα ἀπό τό διαδίκτυο, ὁ καθηγητής Chirila ἀσκεῖ τήν ἀσυμβίβαστη πρός τήν Ὀρθόδοξη πίστη Ὁμοιοπαθητική[1]. Ἐξ αὐτοῦ μπορεῖ κάποιος νά συμπεράνει ὅτι στούς ἀσθενεῖς του δέν χορηγεῖ τήν ἀπαραίτητη ἰατρικά χημειοθεραπεία.

Σκοπός τοῦ κέντρου αὐτοῦ εἶναι νά μπορέσουν οἱ ἀσθενεῖς «νά ἀντιμετωπίσουν σωστά τήν προθανάτεια διαδικασία καί νά ζήσουν τά τελευταῖα χρόνια ...εἰρηνικά μέ ποιότητα ζωῆς καί νά πεθάνουν ἤρεμα» ἤ νά «μάθουν πῶς ἀντιμετωπίζονται οἱ λογισμοί, πῶς ἀποκτᾶ ὁ ἄνθρωπος νόημα ζωῆς, πῶς ἀντιμετωπίζονται οἱ κρίσιμες πνευματικές  καί ψυχολογικές καταστάσεις».  Στό σημεῖο αὐτό μέ ὅλο τόν ἀμείωτο σεβασμό πρός τό πρόσωπο τοῦ Μητροπολίτου Ἱεροθέου, τοῦ ὁποίου πραγματικά ἔχω θαυμάσει τίς θεολογικές ἀναλύσεις πάνω στή νηπτική παράδοση καί τίς θέσεις του  ἔναντι τῆς μεταπατερικῆς πλάνης, νομίζω ὅτι ὁ ἴδιος ἐπικροτεῖ αὐτήν τήν ψυχολογική μεταχείριση τῆς νηπτικῆς παραδόσεως. 

Μήπως ὅμως σκοπός τῆς ὀρθοδόξου παραδόσεως τῆς νήψεως εἶναι νά ζήσουμε τά τελευταῖα χρόνια μας εἰρηνικά μέ ποιότητα ζωῆς καί νά πεθάνουμε ἤρεμα; ὄχι βέβαια! οὔτε εἶναι πάλι νά ἀποκτήσουμε κάποιο «νόημα ζωῆς» καί νά μάθουμε νά ἀντιμετωπίζουμε κρίσιμες πνευματικές καί ψυχολογικές καταστάσεις.    Ἄς κάνουμε σαφέστερα τά πράγματα ὡς πρός τόν προσδιορισμό τοῦ σκοποῦ τῆς ὀρθοδόξου νηπτικῆς παραδόσεως.

ΙΙΙ. Ὀρθόδοξη φιλοκαλική παράδοση δέν εἶναι τίποτε ἄλλο ἀπό τήν ὀρθόδοξη πατερική, ἐμπειρική διδασκαλία περί τῆς ἐν Χριστῷ ζωῆς σέ ὅλες τίς ἐκφάνσεις της.  Τί ζητεῖ ἀπό μᾶς ὁ Χριστός; Νά τόν ἀγαπήσουμε «ἐξ ὅλης τῆς ψυχῆς καί ἐξ ὅλης τῆς καρδίας, ἐξ ὅλης τῆς ἰσχύος, ἐξ ὅλης τῆς διανοίας» καί  ἐπίσης τόν πλησίον μας  «ὡς σεαυτόν».  Γιατί; Γιά νά μᾶς χαρίσει τήν αἰώνια ζωή, τήν κοινωνία μετ΄Αὐτοῦ.  Πῶς ἀγαποῦμε τόν Κύριο; Μᾶς τό λέει ὁ ἴδιος : ὁ τηρῶν τάς ἐντολάς αὐτός ἐστίν ὁ ἀγαπῶν με».  Ἔχοντας δεχθεῖ τή Χάρη τοῦ ἁγίου Βαπτίσματος, μελετώντας τά εὐαγγέλιο, προσευχόμενοι, ταπεινούμενοι, νηστεύοντες, ἐξαγορευόμενοι τίς ἁμαρτίες καί τούς λογισμούς μας, προσέχουμε νά τηροῦμε τίς ἐντολές τοῦ Χριστοῦ, ἐπικουρούμενοι άπό τή θεοφώτιστη διδασκαλία τῶν ἁγίων ἀποστόλων καί τῶν θεοφόρων Πατέρων.  Ἀνάλογα μέ τήν προαίρεσή μας, τό ὀρθόδοξο καί ἀσκητικό φρόνημά μας, τήν ἀγωνιστικότητά μας καί τή θεία πρόνοια λαμβάνουμε τήν Χάρη τοῦ ἁγίου Πνεύματος καί προκόπτουμε στήν ἐν Χριστῷ ζωή.  Αὐτό δέν σημαίνει καί  σίγουρη ἀπαλλαγή ἀπό τά ποικίλα ψυχολογικά προβλήματα, ἀπό τά ὁποῖα ἀπαλλάσσεται ὁ ἄνθρωπος ἄν καί ὅποτε ὁ Κύριος εὐδοκήσει. Εἶναι ἡ ἐν Χριστῷ ζωή ἕνας ἐπίμοχθος δρόμος καί δύσβατος γεμᾶτος πειρασμούς.  Αὐτή ἡ ὁδός, ὅπως γράφει ὁ ἅγιος Ἰσαάκ ὁ Σῦρος, εἶναι ἡ «εὐθεῖα τρίβος ἡ πατουμένη ὑπό  τῶν μοχθηρῶν(=πολυμόχθων) ποδῶν τῶν ἁγίων» (ΜΣΤ΄ 191).  Γράφει πάλι ὁ πρύτανις τῶν ἡσυχαστῶν Ἀββᾶς Ἰσαάκ ὅτι καί «οἱ τῇ ὁράσει ὑγιαίνοντες καί πεπληρωμένοι φωτός...καί αὐτοί ἐν κινδύνῳ εἰσί νυκτός καί ἡμέρας»(Λ’ 130).

IV.  Πῶς μποροῦμε λοιπόν νά μιλᾶμε γιά «ἀποτελέσματα», οἱαδήποτε κι ἄν εἶναι αὐτά, ὅταν ἀκόμη καί οἱ πεπληρωμένοι φωτός ἅγιοι βρίσκονται σέ κίνδυνο πνευματικό;  Εἶναι μυστήριο μέγα ἡ ἐν Χριστῷ ζωή γιά νά μπορέσει νά ὑπαχθεῖ σέ  λογικές πρακτικῶν, τεχνικῶν καί μοντέλων.

Πολύ περισσότερο κανείς δέν μπορεῖ νά χρησιμοποιήσει τήν εὐχή τοῦ Ἰησοῦ, τό, «Κύριε Ἰησοῦ Χριστέ ἐλέησόν με» καί τήν ἐξομολόγηση σάν πρακτική γιά νά ἠρεμήσει καί νά ἀνακουφιστεῖ.  Ἄν ὑπάρχει πίστη καί μετάνοια ἤ ἔστω λίγη ταπείνωσηὄντως εἰρηνεύει ὁ ἄνθρωπος μετά τήν προσευχή καί τήν ἐξαγόρευση.  Ἀλλά πολλές φορές καί αὐτό δέν συμβαίνει κατά θεία παραχώρηση εἴτε γιατί δέν ὑπάρχει εἰλικρίνεια εἴτε ταπείνωση εἴτε γιά τούς λόγους πού γνωρίζει ὁ «ἐτάζων καρδίας καί νεφρούς».

Ὑπάρχει καί κάτι καίριο ἐδῶ.  Ἡ εἰρήνη, ἡ χαρά, τά ὁποῖα προσφέρονται στούς Χριστιανούς ἔχουν νόημα ἐσχατολογικό δηλ. ἀνήκουν στά δῶρα τοῦ Ἁγίου Πνεύματος καί ἀπέχουν ἀπό τά ἀντίστοιχα κτιστά, ἀνθρώπινα αἰσθήματα ὅσο ὁ οὐρανός ἀπό τή γῆ. Γι’ αὐτό προσφέρονται μόνο στούς βαπτισμένους καί ἀγωνιζομένους ὀρθοδόξους Χριστιανούς, ἐνῷ εἶναι ἀδιανόητη ὁποιαδήποτε ἐνέργεια τῆς θείας Χάριτος στήν καρδιά τοῦ ἀβαπτίστου ἀνθρώπου καί τό λιγότερο μάταιη ἡ προσφορά  στόν κάθε τυχόντα τοῦ «ψυχοθεραπευτικοῦ ὑλικοῦ πού διαθέτει ἡ Ὀρθόδοξη Ἐκκλησία».

V.  Στή συνέχεια τῆς ὁμιλίας του ὁ Σεβασμιώτατος ἀναφέρεται στήν περίπτωση ἑνός καρκινοπαθοῦς παιδιοῦ πού ἐκοιμήθη μετά ἀπό 5 χρόνια ἀσθενείας. Διαβάζει ἀποσπάσματα ἀπό ἕνα βιβλίο πού ἔγραψε ἡ πολύπαθη μητέρα του μετά τήν κοίμηση τοῦ παιδιοῦ της.  Ὅσα ἀκολουθοῦν ἀμέσως δέν εἶναι σέ εἰσαγωγικά δηλ. εἶναι λόγια τοῦ Σεβασμιωτάτου : «Ὅταν τό παιδί ἀρρώστησε στήν ἡλικία τῶν 13 ἐτῶν ἄρχισε μιά συναρπαστική περιπέτεια.  Ἀπό τή μιά μεριά ἔπρεπε νά ἀντιμετωπισθῆ ἡ ασθένεια, χρησιμοποιώντας ὅλες τίς μεθόδους, ἰατρικές θεραπεῖες, ἐναλλακτικές θεραπεῖες, ψυχολογικές, διαλογισμός, ἀπό τήν ἄλλη μεριά ἔπρεπε νά ἀντιμετωπισθεῖ ὁ ψυχικός πόνος καί τῶν δύο (σημ. δική μου: «τῶν δύο» δηλ. τῆς μητέρας καί τοῦ παιδιοῦ), άλλά κυρίως τό πρόβλημα τοῦ θανάτου πού ἐμφανίστηκε μπροστά τους».    Πιθανότατα ὅσοι πληκτρολόγησαν τό κείμενο τῆς ὁμιλίας τοῦ Μητροπολίτου Ναυπάκτου νά παρέλειψαν νά βάλουν εἰσαγωγικά στά λόγια αὐτά, ὥστε νά φανεῖ ὅτι ἀνήκουν στή μητέρα-συγγραφέα τοῦ βιβλίου.  Πάντως αὐτά εἰπώθηκαν ἀπό τόν Σεβασμιώτατο, ὁ ὁποῖος τά ἄφησε ἀσχολίαστα.  Ὑπάρχει καί πιό κάτω στό κείμενο τῆς ὁμιλίας καί ἄλλη παράγραφος ἐκτός εἰσαγωγικῶν : «Ἡ οἰκογένεια χρησιμοποιώντας τή δυνατότητα πού δίνει ἡ ἰατρική ἐπιστήμη καί οἱ ἐναλλακτικές θεραπεῖες ἔδωσε τή δυνατότητα νά γίνουν διάφορες ἐσωτερικές διεργασίες».  Ἐδῶ πλέον ἔχουμε ἕνα σοβαρό πρόβλημα.

Ἡ ἀνάμιξη τῶν ἐναλλακτικῶν θεραπειῶν καί τοῦ διαλογισμοῦ στή θεραπευτική διαδικασία μᾶς μεταφέρει σέ ἀλλότριο τῆς Όρθοδοξίας χῶρο, σ΄αὐτόν τῆς λεγομένης Νέας Ἐποχῆς.  Ἐδῶ δέν χωρεῖ ἡ ἐπιστήμη τῆς ἰατρικῆς, οὔτε ἡ θεία παρέμβαση στή ζωή τοῦ ἀσθενοῦς.  Ἐδῶ τόν ἀσθενῆ τόν «θεραπεύουν» ἡ ροή συμπαντικῆς ἐνέργειας, ἡ ὁποία μέσω τοῦ «ἐνδιάμεσου» ὁμοιοπαθητικοῦ ἤ τοῦ βελονιστῆ ἤ τοῦ ἐνεργειακοῦ θεραπευτῆ ρέϊκι δρᾶ στόν ἀσθενῆ, στά «τσάκρας» τά ἐνεργειακά κέντρα του, φέρνει ἰσορροπία καί τόν...κάνει καλά!  Μέ τό διαλογισμό πού περιλαμβάνει τή λειτουργία τῆς φαντασίας καί τήν ἐπίκληση «μάντρα», καί τίς τεχνικές χαλάρωσης, πού συνοδεύεται πάντοτε ἀπό τή γιόγκα, ὑποτίθεται ὅτι γαληνεύει ὁ ἄνθρωπος, φεύγει τό ἄγχος καί αὐτοβελτιώνεται !   Στήν πραγματικότητα ὁ ἀσκῶν αὐτές τίς τεχνικές, σταδιακά ἀπομακρύνεται ἀπό τήν πίστη τῆς Ἐκκλησίας καί δέχεται ὅλες τίς κακοδοξίες τῆς Νέας ἐποχῆς. Δαιμονικός ἀποκρυφισμός καί καταστροφική ἀγυρτεία εἶναι τό περιεχόμενο αὐτῶν τῶν μεθόδων.

VI. Εἶναι καλό ἐδῶ νά θυμηθοῦμε τό σοφό καί χρήσιμο γιά ὅλους μας λόγιο τοῦ φιλοσόφου Ἀντισθένους «Ἀρχή σοφίας ἡ τῶν ὀνομάτων ἐπίσκεψις». Εἶναι σοφό καί ἀπολύτως ἀναγκαῖο νά γνωρίζουμε ἐπακριβῶς τί σημαίνουν οἱ λέξεις, οἱ χρησιμοποιούμενοι ὅροι πού συναντοῦμε στά διαβάσματά μας ὥστε νά ἀποφεύγεται ἡ σύγχυση πού περισσεύει στίς μέρες μας. Πρός τήν κατεύθυνση αὐτή ἦταν ἀποκαλυπτική ἡ ὁμιλία τοῦ ὁσιολογιωτάτου μοναχοῦ π. Ἀρσενίου Βλιαγκόφτη μέ θέμα «ἡ ὁρολογία τῆς Νέας Ἐποχῆς» πού ἔκαμε στίς 13 Ἰανουαρίου 2014 στόν Ἱ. Ναό ἁγίας Τριάδος Κηφισιᾶς στά πλαίσια τοῦ Σεμιναρίου Ἀπολογητικῆς πού ὀργανώνει κάθε χρόνο ἡ Ἱ. Μητρόπολις Κηφισίας, Ἀμαρουσίου καί Ὠρωποῦ. Ἀποκάλυψε τήν παραπλανητική ὁρολογία τῶν νεοεποχητῶν δηλ. τῶν ἀποκρυφιστῶν, διά τῆς ὁποίας δημιουργοῦν σύγχυση καί μπερδεύουν τούς Χριστιανούς, οἱ ὁποῖοι ὅταν διαβάζουν κείμενά τους νομίζουν ὅτι μιλοῦν τά κείμενα αὐτά γιά ὀρθόδοξα πράγματα.

Ἔτσι συναντοῦμε τίς λέξεις «προσευχή», «στροφή πρός τά μέσα», «πνευματικότητα» καί τά παράγωγά της, «ἀληθινή γνώση» «αὐτογνωσία», ἀκόμη καί «Χριστός» κλπ.  καί φρονοῦμε ὅτι οἱ συγγραφεῖς μιλοῦν γιά τήν προσευχή τῶν ὀρθοδόξων, γιά τήν ἐν Χριστῷ ζωή, γιά τήν ταπεινή αὐτοεξέταση καί αὐτομεμψία... Καί ὅμως...ὅλοι αὐτοί οἱ ὅροι ἔχουν ἀντίστροφο περιεχόμενο πού ἀποβλέπει στό νά ὁδηγήσει τόν ἄνθρωπο στήν ὑπερφίαλη ἐμπιστοσύνη στόν ἑαυτό του καί τήν αὐτοθέωση. Ἀλλά μιά τέτοια ἀνάλυση ἐκφεύγει ἀπό τά πλαίσια  τῆς παρούσης συγγραφῆς.

Ἀπό τά ἀπευθείας ἀποσπάσματα τοῦ βιβλίου τῆς μητέρας- συγγραφέως τά ὁποῖα ἀνέγνωσε στήν ὁμιλία του ὁ σεβ. Μητροπολίτης Ναυπάκτου παραθέτουμε μερικά : Γράφει ἡ μητέρα γιά τό παιδί της  : «ἀνακάλυπτε τόν ἑαυτό του. Προχωροῦσε στήν αὐτογνωσία. Καθόριζε τήν ψυχή του σέ σχέσι μέ τούς ἄλλους ἀνθρώπους...Προσπαθοῦσε νά ἀντέξει τόν ἑαυτό του, νά τόν κυριαρχήσει...»   «Ἡ ὑπομονή του...ἦταν σκληρή ἀποδοχή τῆς πραγματικότητας...τοῦ ἔδωσε χρόνο καί γαλήνη νά στραφῆ στό πνεῦμα του.  Ἀνακάλυψε τήν προσευχή  σιωπηλά.  Αὐτή τόν ἀπογείωσε. Τόν ἔκανε νά ξεπεράσει τόν ἑαυτό του...Τόν ὁδήγησε ν΄ ἀγαπήσει δυνατά. Ἔφυγε σάν ἀετός, ἐλεύθερος!»   « Ἤξερε [ἡ μητέρα] νά τόν ἀφήσει μόνο στήν ἐντελῶς  προσωπική <κοινωνία> του μέ τό Θεό....Ὁ νοῦς ὁλοφάνερα εἶχε συναντήσει κάτι ἀνώτερο, εἶχε συνδεθεῖ μέ τήν ἀληθινή γνώση....Συγκεντρωνότανε σίγουρα σέ μιά προσωπική ἐνδοσκόπηση...ἀκολουθοῦσε μέ καθαρή καρδιά πνευματικά μονοπάτια ἀναζητώντας τήν πηγή πού θά τοῦ προσέφερε τήν ἀληθινή γνώση...».

Εἶναι ἐντυπωσιακό ὅτι ἀπό τά γραφόμενα τῆς πονεμένης αὐτῆς μητέρας – καί εἶναι πόνος ἀβάστακτος νά χάνεις τό παιδί σου- ἀπουσιάζει ὁ Χριστός, ἡ Παναγία καί οἱ Ἅγιοι, ἡ ἐπίσκεψις ἑνός ἱερέως καί ἡ μετοχή τοῦ παιδιοῦ στή Θεία Εὐχαριστία, κάποια ἀναφορά στήν αἰώνια ζωή... Πλεονάζει ὅμως ὁ «ἑαυτός», ἡ «ἀληθινή γνώση», «ἡ προσωπική ἐνδοσκόπηση» καί τά «πνευματικά μονοπάτια».  Ὅλα αὐτά δυστυχῶς, τοὐλάχιστον ὅπως γράφονται, παραπέμπουν στήν ὁρολογία, στίς ἰδέες καί τά πιστεύματα τῆς Ν. Ἐποχῆς.

Τά περί «νοερᾶς προσευχῆς» καί «ἀδιάλειπτης μνήμης τοῦ Θεοῦ» πού ἀναφέρει ἠχοῦν περισσότερο σάν τεχνική, ἡ ὁποία διαδέχθηκε τίς ἐναλλακτικές θεραπεῖες καί τό διαλογισμό, τά ὁποῖα, ὅπως γράφεται, ἔδωσαν «τή δυνατότητα νά γίνουν διάφορες ἐσωτερικές διεργασίες».  Γιά τό λόγο αὐτό ὅσα γράφει ἡ μητέρα σέ ἐπιστολή της πρός τόν Σεβασμιώτατο («ἡ διδασκαλία καί ὁ λόγος τῆς χριστιανικῆς πίστης σάν θεραπευτικῆς ἀγωγῆς πού διατυπώνετε μέσα στό ἔργο σας μέ ἔσωσαν πνευματικά καί ψυχικά, τά μετέδωσα καρδιακά στό παιδί μου» κλπ),μᾶς πείθουν ὅτι τά ὅσα διάβασε στό συγγραφικό ἔργο τοῦ Σεβασμιωτάτου τά ἐξέλαβε μόνο σάν μιά χρήσιμη ψυχοθεραπευτική μέθοδο πού διαδέχτηκε ἄλλες πρακτικές καί μεθόδους.

VII. Τά ὅσα γράφονται στό τέλος τῶν παραθεμάτων τοῦ βιβλίου  τῆς μητέρας μᾶς βεβαιώνουν ὅτι κινδυνεύουμε σέ κάθε περίπτωση νά βρεθοῦμε μακράν τῆς εὐαγγελικῆς ὁδοῦ : «Τό σημαντικό εἶναι ὅτι τό παιδί εἶχε ἕναν ἤρεμο θάνατο, ἀλλά τό σημαντικότερο εἶναι ὅτι ἡ ἴδια ἡ μάνα μετέτρεψε τόν πόνο της σέ ἐλευθερία, ἀγάπη καί δημιουργικότητα...». Ἐν τέλει τί εἶναι  καί τό «σημαντικό»  καί τό «σημαντικώτερο»;

Ὅλοι μας, καί οἱ καρκινοπαθεῖς ἀδελφοί μας καί οἱ προβληματικοί καί οἱ ψυχασθενεῖς καί οἱ ἀβάπτιστοι ἔχουμε ἀνάγκη  ὄχι νά πεθάνουμε ἤρεμα ἀλλά νά ζήσουμε αἰώνια.  Ἔχουμε ἀνάγκη τόν Χριστό, τίς πρεσβεῖες τῆς Θεοτόκου καί τῶν Ἁγίων, ἔχουμε ἀνάγκη τά ἄχραντα μυστήρια.  Τί νά τήν κάνουμε τήν «ποιότητα ζωῆς» καί μάλιστα ὅταν κοντεύει νά βγεῖ ἡ ψυχή μας;  Διψᾶμε γιά τήν ἴδια τή Ζωή τήν ἐν Χριστῷ Ἰησοῦ.  Τί νά κάνουμε τήν ἀπατηλή δῆθεν ἀντιμετώπιση ψυχολογικῶν καταστάσεων, ὅταν ἔχουμε -πέραν πάσης ἀμφιβολίας- νά ἀντιμετωπίσουμε τά τελώνια καί τό φοβερό Κριτήριο;  Ἐνθυμοῦμαι τούς Δανιηλαίους πατέρες ὅταν ἔψαλλαν κάποτε μέ τή γνωστή ἁγιορείτικη κατάνυξη σέ ἦχο βαρύ καί ρυθμό τρίσημο τό ἀκόλουθο τροπάριο :

 «Παναγία Δέσποινα ὑπό τήν σκέπην Σου πάντεςοἱ δοῦλοι Σου τρέχομεν καί παρακαλοῦμεν σε οἱ ἀνάξιοι ˙
πρόφθασε καί λύτρωσε ἡμᾶς ἀπό πάσης περιστάσεως
καί ἀπό θάνατον τόν ἐξαφνικόν καί πανώλεθρον.
Οἴδαμεν ὅτι δύνασαι πάντα ὅσα θέλεις καί βούλεσαι.
Δέσποινα τοῦ κόσμου ἐλπίς καί προστασία τῶν πιστῶν
Χαριτωμένη ἐπάκουσον τῶν παρακαλούντων σε».

 VIII. Σέ κάποιο σημεῖο τῆς ὁμιλίας του ὁ Σεβασμιώτατος γράφει  ὅτι «ὁ δυτικός Χριστιανισμός ἀφοῦ ἔχασε τήν νηπτική παράδοση, κατέληξε στόν σχολαστικισμό-λογικοκρατία καί τόν ἠθικισμό μέ ἀποτέλεσμα νά ἀφήσει τόν ἄνθρωπο ἀβοήθητο στήν ἀντιμετώπιση τῶν ἐσωτερικῶν του προβλημάτων, καί ἔτσι ἀναπτύχθηκε στή Δύση ἡ σύγχρονη ψυχολογία, ἡ ψυχοθεραπεία κλπ.».  Λίγο πιό κάτω γράφει   γιά τόν παρευρισκόμενο στήν ὁμιλία του π. Ἀδαμάντιο Αὐγουστίδη :  «Τή μεγάλη σημασία τῆς Ὀρθοδόξου παραδόσεως στήν ψυχική θεραπεία  τοῦ ἀνθρώπου ἀναπτύσσει ἀπό πολλά χρόνια ὁ καθηγητής καί ψυχίατρος π. Ἀδαμάντιος Αὐγουστίδης στά βιβλία του, πού εἶναι ἀξιοπρόσεκτα, ἀρχῆς γενομένης ἀπό τήν διδακτορική του διατριβή». 

Μήπως ὑπάρχει κάποια ἀντίφαση μεταξύ τῶν δύο ἀνωτέρω ἀναφορῶν;  Ἄν ἀποτέλεσμα τοῦ σχολαστικισμοῦ ἦταν ἡ ἀνάπτυξη τῆς ψυχολογίας-ψυχοθεραπείας[2], πῶς ἐπαινοῦμε τόν συγκεκριμένο ἱερέα - ψυχίατρο ὡς ἀναπτύσσοντα τήν ὀρθόδοξη παράδοση κατά τήν ἄσκηση τῆς ἐκκοσμικευμένης ψυχοθεραπείας;  Μποροῦν νά ἐναρμονισθοῦν μέ τήν ἐκκλησιαστική παράδοση οἱ τοὐλάχιστον παράδοξες ἰδέες τοῦ π. Ἀδαμαντίου; Π.χ. Συνάδει μέ τή φιλοκαλική παράδοση αὐτό πού γράφει στή διδακτορική του  διατριβή : «Ἡ πατερική πνευματική παρακαταθήκη πρέπει πρῶτα νά βιωθεῖ, νά κατανοηθεῖ σωστά καί στή συνέχεια νά ἐπαναδιατυπωθεῖ μέ σύγχρονους ὅρους»;[3] Ἄν συνάδει ἡ ἄποψη αὐτή μέ τήν Παράδοση, γιατί δέν κάνει τέτοιες ἀπόπειρες ἐπαναδιατυπώσεως ὁ ἅγιος Ναυπάκτου;

Ἄς δοῦμε καί ἄλλες ἰδέες τοῦ π. Ἀδαμαντίου.  Στό «Ποιμένας καί θεραπευτής» ἀποδέχεται καί παρουσιάζει τίς παρανοϊκές θεωρίες τῆς Melanie Klein, μαθήτριας τοῦ Φρόϊντ :  τό παιδί στήν ἡλικία περίπου τῶν τεσσάρων μηνῶν διέρχεται ἀπό ἕνα στάδιο ψυχολογικῆς ἀνάπτυξης γνωστό ὡς «  παρανοειδής -σχιζοειδής θέση»  κατά τό ὁποῖο «  ὁ μητρικός μαστός ἀποτελεῖ πηγή ἱκανοποίησης...Διακινοῦνται ἔτσι ἀγαπητικά ἤ καί ἀρχέγονα ἐρωτικά  συναισθήματα. Ὅμως ὁ μαστός δέν εἶναι διαθέσιμος κάθε φορά πού τό βρέφος πεινᾶ...Τό αἴσθημα τῆς πείνας βιώνεται σάν ἀπειλή κατά τῆς ἴδιας τῆς ἐπιβίωσης τοῦ βρέφους καί τό ἄγχος του παίρνει ὑπαρξιακές διαστάσεις. Στ΄ ἀλήθεια ἔχουν καμμία, ἔστω καί ἀμυδρή, σχέση μέ τήν ὀρθόδοξη παράδοση αὐτές οἱ ἀποδεκτές ἀπό τόν π. Ἀδαμάντιο φρικαλέες ἀνοησίες; Μήπως ἀντιθέτως ἀκυρώνουν τήν ὀρθόδοξη ἀνθρωπολογία καί σωτηριολογία;

Πρός τό παρόν, δέν θέλω νά ἐπιμείνω ἄλλο.  Tαπεινῶς φρονῶ ὅτι :

α) ἡ νηπτική –φιλοκαλική παράδοση εἶναι  μέθοδος καθάρσεως καί ἁγιασμοῦ τοῦ ἀνθρώπου καί δέν μπορεῖ νά χρησιμοποιηθεῖ ὡς «μοντέλο ψυχοθεραπείας» μετά ἀπό, ἤ δίπλα σέ ἄλλα θρησκευτικά, ἐκκοσμικευμένα ἤ ἀποκρυφιστικά μοντέλα ἀνακουφίσεως καί ψυχικῆς ἠρεμίας τοῦ ταλαιπωρημένου ἀνθρώπου καί

β) ἐπ΄οὐδενί ὀφείλουμε νά ἀναμιγνύουμε μέ τή δυσωδία τῶν θεωριῶν τῆς ἀντιχρίστου καί ἀφωτίστου ψυχοθεραπείας, τήν  εὐωδιάζουσα διά τοῦ ἁγίου Πνεύματος φιλοκαλική μας παράδοση. Ἐπίσης δέν μποροῦμε νά συγχέουμε τήν καταστροφική σέ ὅλα τά ἐπίπεδα, - προσωπικό, οἰκογενειακό, ἐργασιακό κλπ -  δράση τῆς ψυχοθεραπείας μέ τίς ἐνέργειες τῆς ἀκτίστου  Χάριτος στήν καρδιά καί κατ΄ ἐπέκτασιν σέ ὅλες τίς πτυχές τῆς ζωῆς τοῦ ἀνθρώπου.

Ὅθεν... αὐτούς τούς πλήρους συγχύσεως καιρούς χρειάζεται ἀπό μᾶς τούς κληρικούς νῆψις, εὐλάβεια καί μεγάλη προσοχή γιά νά μή ρίξουμε τούς μαργαρίτες ἔμπροσθεν τῶν χοίρων, ὅπως μᾶς ἐπιτάσσει ὁ Κύριος μας Ἰησοῦς Χριστός.

---

[1] Ἰδέ τίς ἀπόφάσεις τῶν Θ΄, ΚΒ καί ΚΕ΄ Πανορθοδόξων συνδιασκέψεων γιά θέματα Αἱρέσεων καί Παραθρησκείας.

[2]Βλέπε ἐπ΄ αὐτοῦ τήν εἰσήγηση τοῦ Βιολόγου Γεωργίου Χασούρου Ψυχολογικές μεταλλάξεις στήν ἐκκλησιαστική ζωή στήν ἡμερίδα τῆς Ἐνορίας Ἁγίας Παρασκευῆς μέ θέμα «Θεραπεία ψυχῆς» στίς 16-2-14.

[3]ΑΔΑΜΑΝΤΙΟΥ ΑΥΓΟΥΣΤΙΔΗ, Ἡ ἀνθρώπινη ἐπιθετικότητα σ. 99

Αυτογνωσία,Αυτοπραγμάτωση ,Σωτηρία

ΑΥΤΟΓΝΩΣΙΑ

ΑΥΤΟΠΡΑΓΜΑΤΩΣΗ

ΣΩΤΗΡΙΑ

Αντωνίου Αλεβιζοπούλου

Δρ. Θεολογίας – Δρ. Φιλοσοφίας

Εισαγωγή

Ο Ρώσος Ε. Frenkel βάλθηκε να σταματήσει περιστρεφόμενη ύλη' τούς τροχούς ενός τραίνου. Βάδι­σε κατά μήκος των γραμμών ντυμένος στα λευκά, και όταν πλησίασε το εμπορικό τραίνο στάθηκε ανάμεσα στις γραμμές με υψωμένα τα χέρια. Σε μια βαλίτσα με χαρτιά πού βρέθηκε δίπλα από το πτώμα, ήταν και το ημερολόγιό του, στο όποιο ανεφέρετο: «Μόνο μπροστά στις ειδικές συνθήκες μιας άμεσης απειλής θα μπορέσω να κινητοποιήσω όλα μου τα αποθέματα», ήταν τραγω­δία, το φρένο κινδύνου δεν μπόρεσε να βοηθήσει

Ή είδηση δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα Sοvjeτ­skaja Rοsija της 1-10-1989. Ό Ε. Frenkel ήταν θύμα της λεγόμενης "θετικής σκέψης». Πίστεψε πώς με τη δύναμη της σκέψης μπορεί κανείς να επιτύχει τα πάντα. Πλήθος βιβλίων, διαλέξεις ειδικών Ινστιτούτων και άλ­λων φορέων στη λεγόμενη ψυχο-αγορά προπαγανδίζουν αυτή την ιδέα, πού οδήγησε στο θάνατο τον νεα­ρό Ρώσο.

«Υγεία μέσω ψυχικής δύναμης», είναι ο τίτλος βιβλίου του Rοlf Alexander. «Ινστιτούτο για ανάπτυξη της συνείδησης», ονομάζουν την κίνησή τους ο Peτer και η Margο Schneider στο Dusseldοrf και υπόσχονται σε ειδικό φυλλάδιο:

«Και σεις μπορείτε να ζείτε ευτυχέστερα και πιο επιτυχημένα, πιο υγιεινά, καλύτερα με την χρήση παγ­κόσμιων νόμων ζωής και διανθρώπινων κανόνων παιχνιδιού. Οι σκέψεις μας σχηματίζουν τη ζωή μας. Πώς; Δημιουργήσαμε μία μέθοδο με την όποια μπορείτε να αναπτύξετε τη συνείδησή σας. Και αυτό ακριβώς είναι στην εποχή μας τόσο σπουδαίο, επειδή σκεπτόμαστε, αισθανόμαστε και δρούμε σε όλες τις ευκαιρίες, στον ιδιωτικό και επαγγελματικό χώρο, στα σπορ, στον ε­λεύθερο χρόνο, με τη συνείδηση... Ή επιτυχία δεν είναι σύμπτωση, είναι για όλους ανοιχτή! Κάθε άνθρω­πος διαθέτει μεγάλο, αχρησιμοποίητο αποθεματικό πνευματικών δυνάμεων και μπορεί μ' αυτό να διαμορ­φώσει συνειδητά το μέλλον του - επαγγελματικά και σε όλες τις άλλες ανθρώπινες περιοχές».

«Θετική ένωση, θετικά σκεπτόμενοι άνθρωποι». κεντρική διεύθυνση: «Θετικό Κέντρο»... Αυτός είναι τίτλος παρόμοιας κίνησης στην Ελβετία, πού οργανώνει «Θετικούς κύκλους» και συνεργάζεται με πολλές ό­μοιες οργανώσεις, όπως το Σίλβα Μάϊντ Κοντρόλ. Σε έντυπό της υπόσχεται:

«Θετική σκέψη και ξεπέρασμα εσωτερικών περιορι­σμών με διεύρυνση της συνείδησης είναι ο καλύτερος δρόμος για μια Ζωή επιτυχίας και αρμονίας... Όλοι οι άνθρωποι πρέπει μια μέρα να αναγνωρίσουν πώς τα προβλήματα και οι δυσκολίες τους οφείλονται στην αρ­νητική σκέψη και αίσθηση και ότι καθήκον του καθε­νός είναι να ελευθερωθεί από αυτές τις αρνητικές συ­νήθειες... Όμως αυτό είναι δύσκόλο να το κάνει κανείς μόνος του. Ή ένωση όλων των θετικών δυνάμεων είναι η καλλίτερη εγγύηση για την προσωπική θετική εξέλιξη και για την βοήθεια άλλων ανθρώπων σ' αυτό το δρό­μο».

Μία άλλη «επιχείρηση - ευτυχία» στην αποκρυφι­στική αγορά, είναι του Kurτ Τepperννein. Βασικό προϊόν: οι «κασέτες- βοήθεια Ζωής». «Διαλέξτε την κασέτα σας!», αναφέρει το διαφημιστικό έντυπο και συνεχίζει:

«Για να αδυνατίσετε και μείνετε έτσι... για να ελευθερωθείτε από τούς πονοκεφάλους ... να περάσετε σί­γουρα τις εξετάσεις» και ακόμη να βλέπετε τέλεια χω­ρίς γυαλιά, να απαλλαγείτε από στρες, για να μη σας νευριάζει κανείς.

Ό Κ. Τepperννein διαφημίζεται σαν δάσκαλος της ζωής και της επιτυχίας «έκανε για σας αυτές τις κασέτες και χρησιμοποιεί τη χιλιοδοκιμασμένη αρχή της υποβολής για να ξυπνήσει μέσα μας εκείνες τις δυνάμεις πού ίσως ακόμη και τώρα είναι εγκλωβισμένες». Ή κίνηση υπόσχεται ελευθερία από διαταραχές, «κανένας πλέον φόβος από οδοντίατρο, άμεσο κόψιμο του τσι­γάρου, καλή μνήμη και απόλυτη συγκέντρωση. Λύσεις προβλημάτων, εκπλήρωση επιθυμιών, σίγουρη επιτυχία όλων των σκοπών σας, ώσπου να μη έχετε πλέον καμία επιθυμία». Οι σκοποί δεν είναι μόνον υλικοί, οδηγείται κανείς «σίγουρα και στο δρόμο προς τούς πνευματικούς σκοπούς».; Έτσι εκπληρώνεται ο «γεμάτος απαιτήσεις τίτλος της κασέτας». «Λύνει προβλήματα»!

Ή επιχείρηση «θετική σκέψη» παίρνει στις ήμερες μας μεγάλες διαστάσεις. Ό Sven Τοnies, σε ειδικό άρθρο του στο περιοδικό «Psychοlοgie Heuτe» (ΡΗ) με τίτλο «Θετική σκέψη: που μένει ή αρνητική;» ανα­φέρει πώς εκτός από το πλήθος των βιβλίων γύρω από τη «θετική σκέψη», υπάρχει πλήθος «βοηθητικών μέσων»: τράπουλες με θετικά αποφθέγματα, πού διαλέγει κανείς από ένα κάθε μέρα και το παίρνει μαζί του, για να θυμάται το απόφθεγμα της ημέρας, ημερολόγια με θετικό τρόπο σκέψης για προσωπική επιτυχία, ένα ρολόι πού δείχνει όχι μόνο το Χρόνο, αλλά και θετικά μηνύματα, όπως: «είμαι δυνατός, ελεύθερος και υγιής», μία θήκη για κλειδιά με το απόφθεγμα, «είμαι ο καλύ­τερος» κ. α. Οι «θετικές σκέψεις» ανακηρύσσονται εδώ«έπαλξη εναντίον του κόσμου των προβλημάτων» και«τέχνη του να γίνεις τέλειος», αρκεί βέβαια να διαθέτεις τα ανάλογα χρήματα πού απαιτούνται για την παρακολούθηση των σεμιναρίων (S. Τοnies, ΡΗ 11/1988, σ. 22-29).

Οι διάφορες τεχνικές πού χρησιμοποιούνται αποσκοπούν στην παράκαμψη του συνειδητού. Έτσι οι υποβολές στις διάφορες κασέτες καλύπτονται από μου­σική και τα μηνύματα επιδρούν κατ' ευθείαν στο υποσυνείδητο. Ό Erhard Freiτag, Γερμανός απόστόλος της νέας τάσης, υπόσχεται πώς με τη χρήση των κασετών του, μπορεί κανείς να γευθεί ανώτερη βαθμίδα θετικής σκέψης. Όμως συνιστά ένθερμα τα ειδικά σεμινάρια, πού περιλαμβάνουν συνολικά 20 συνεδριάσεις η καθεμία κοστίζει 225 Μάρκα.. Οι ενδιαφερόμενοι πρέπει να προκαταβάλουν ολόκληρο το ποσό! (Τhοmas Kirseer, Pοsiτiv Denken - Krafτig Zahlen, ΡΗ 11/ 1988, σ. 32). «Ινστιτούτο για Έρευνα της Ύπνωσης» αυτός είναι ο τίτλος της οργάνωσης του Freiτag. «Ινστιτούτο για Διαμόρφωση της Προσωπικότητας, Ρητορικής και Σχηματισμού του Μέλλοντος», είναι ο τίτλος παρό­μοιας οργάνωσης του Nikοlaus Engelmann, της ίδιας «σχολής» με τον Freiτag. «Κέντρο για αυτό-δραστηριοποίηση» έτσι ονομάζεται άλλη οργάνωση, πού απλώνε­ται σ' όλη την Γερμανία.

Σ' όλο τον κόσμο το «ευαγγέλιο» για τη «δύναμη της σκέψης» κηρύττεται με χίλιους δύο τρόπους και για την εκμετάλλευση της «συνταγής» ιδρύονται συνεχώς νέες «εταιρίες», «ινστιτούτα», «κέντρα». Τι γίνεται όμως στη χώρα μας;

ΕΙΣΑΓΩΓΗ

ΟΙ «ΠΑΤΕΡΕΣ» ΤΗΣ «ΘΕΤΙΚΗΣ ΣΚΕΨΗΣ»

α) Ιστορία

β) Η «συνταγή»

γ) Επιστημονική μέθοδος;

δ) Ιδεολογική αντιπαράθεση - Χριστιανική θεώρηση

Η ΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ

α) Εταιρία Ψυχικών Ερευνών

β) Ινστιτούτο παραψυχολογίας

γ) Μεταφυσική Εταιρία

δ) «Αρμονική Ζωή»

ε) Μεταφράσεις βιβλίων για τη θετική σκέψη

ΣΙΛΒΑ ΜΑΪΝΤ ΚΟΝΤΡΟΛ

α) Ιστορία

β) Η Νέα Εποχή με τη μέθοδο Σίλβα

γ) Θετική σκέψη - Προγραμματισμός

δ) Οι τεχνικές

ε) Επιστημονική μέθοδος;

στ)  Αντιχριστιανική

ΨΥΧΟΔΥΝΑΜΙΚΗ

α) Προέλευση

β) Διδασκαλία

γ) Ή «συνταγή»

δ) Ό δρόμος, της σεξουαλικής αλχημείας

ε) Ή δυστυχία του ανθρώπου

στ) Θετική σκέψη

ζ) Τα επίπεδα του νου

η) Οι τεχνικές

θ) Ή πίστη

ι) Ή «προσευχή»

ια) Ή νέα ηθική

ιβ) Κριτική

ιγ) Χριστιανική θεώρηση

ιδ)  Αντίχριστη

ΤΟ ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑ

Εὐχή καί μυστική ἕνωσις μέ τόν Θεό μέσα στήν καρδιά, μέρος β’ (τελευταῖο)

ΕΥΧΗΚΑΙΜΥΣΤΙΚΗΕΝΩΣΙΣΜΕΤΟΝΘΕΟΜΕΣΑΣΤΗΝΚΑΡΔΙΑ
μέρος β΄ (τελευταῖο)

  Τί εἶναι ἔκστασις;

Εἶναι μία ἀκατάληπτος καί ὑπέρλογος ἔξοδος.

 Ὅταν ὁ Κύριος κατέβηκε ἀπό τόν οὐρανό στήν γῆ γιά νά συναντήση τόν ἄνθρωπο, «ἐκένωσε ἑαυτόν», δηλαδή ἔκανε “ἔξοδο”, ἀφοῦ ἔγινε ἄνθρωπος, χωρίς νά πάψη νά εἶναι καί τέλειος Θεός, μέ σκοπό ὡς Θεάνθρωπος Ἰησοῦς Χριστός νά συναναστραφῆ μέ τό πλάσμα Του καί νά τοῦ δείξη τήν ἀγάπη Του μέχρι θυσίας, ἀποβλέποντας στήν σωτηρία του καί μόνο.

 Καί ὅταν ὁ νοῦς φεύγη ἀπό τόν ἑαυτό του καί μπαίνη μέσα στήν καρδιά, κάνει μιά ἔξοδο, κάνει μιά ἔκστασι. Ἀλλά ἔκστασι ἑκούσια, θεληματική. Καί ἡ σωστική Χάρις, πού ἀπορρέει ἀπό τήν Σταυρική θυσία τοῦ Κυρίου, κάνει ἕνα εἶδος ἐξόδου, περνᾶ μέσα ἀπό τό ἅγιο Βάπτισμα καί ἀπό τό ἅγιο Χρῖσμα καί συναντᾶ τόν νοῦ μέσα στήν καρδιά σέ μιά προσωπική συνάντησι. Ἀπ᾿ αὐτή τήν συνάντησι ἀρχίζει ἡ πνευματική Λατρεία, ὅπου τήν πρωτοβουλία τήν ἔχει ὁ Θεός. Αὐτή ἡ συνάντησις-ἕνωσις λέγεται Νοερά καρδιακή προσευχή!Μέ τήν Νοερά προσευχή ζοῦμε μέσα στήν καρδιά μας τήν κοινωνία τῆς ἀγάπης τοῦ Ἰησοῦ Χριστοῦ. Δρόμος γιά τήν ἑνωσι μέ τόν ἐν Τριάδι Θεό εἶναι ἡ ἀδιάλειπτος Εὐχή, διότι ἔτσι μόνο μπορεῖ καί ἀπολαμβάνει, ἀπλανῶς, ὁ ἀγωνιζόμενος χριστιανός τήν «νηφάλιον θεϊκήν μέθην».

 Καί τότε, κατά τόν ἅγιο Διονύσιο τόν Ἀρεοπαγίτη (Ἁγίου Διονυσίου τοῦ Ἀρεοπαγίτη, Περί θείων ὀνομάτων, P.G. 3,701), πλημμυρίζεται ὁ ἐσωτερικός κόσμος τοῦ προσευχομένου ἀπό τό ὑπερκόσμιο θαβώρειο Φῶς, τό ἁπλοῦν, τό ἀσχημάτιστο, τό ὑπερφυές… καί ὁ νοῦς ἀπό ἁπλός, ἀλλά ἀσφαλής θεατής καί μύστης, καθίσταται καί αὐτός ὅλος Φῶς!

 Καί σ᾿ αὐτή τήν ὑπερνοητή Θεολογία, πού ζοῦμε στήν Θεία Λειτουργία, προσευχόμενοι καί μεταλαμβάνοντες, ἡ ψυχή μας καθίσταται ὅλη νοῦς, ὅλη Φῶς. Καί ἡ θεολογική αὐτή αἴσθησις, εἶναι «ὑπερ αἴσθησιν καί νοῦν», διότι μέ τήν Νοερά Καρδιακή Προσευχή, τήν ψυχοσωματική νηστεία, τήν ἀποβολή τῶν παθῶν καί τήν ἐν Χριστῷ ζωή, γίνεται αἰσθητή ἡ θέα τοῦ αἰωνίου καί ἀνεσπέρου Φωτός! Δηλαδή ὁρατή πνευματική. Σέ ποιούς; στούς “χριστοειδεῖς”, διά μέσου τῶ ἀκτίστων ἐνεργειῶν τοῦ Ἁγίου Θεοῦ. Σ᾿ αὐτούς πού«ἐπαίρουν ὁσίας χεῖρας» πρός τόν οὐρανό καί κτεβάζουν τόν Θεό στήν γῆ.

  Στό βιβλίο τῆς Παλαιᾶς Διαθήκης Ἆσμα Ἀσμάτων ὑπάρχει ὁ στίχος πού λέγει: «Καί ὀσμή μύρων σου ὑπέρ πάντα τά ἀρώματα· μῦρον ἐκκενωθέν ὄνομά σου· διά τοῦτο νεάνιδες ἠγάπησάν σε».

 Ἐπίσης, οἱ δύο Εὐαγγελισταί, ὁ Ματθαῖος καί ὁ Μάρκος, μᾶς λέγουν ὅτι στό σπίτι τοῦ Σίμωνος τοῦ λεπροῦ προσῆλθε μία γυναῖκα ἔχουσα ἀλάβαστρο μύρου πολυτίμου καί συντρίψασα τό ἀλάβαστρο,(ἀφοῦ τό ἔσπασε δηλαδή), κατέχεε τό πολύτιμο μῦρο ἐπί τῆς κεφαλῆς Αὐτοῦ (τοῦ Ἰησοῦ δηλαδή) (Ματθ. Κστ΄: 7, καί Μάρκ. Ιδ΄: 3).

 Ὅμως, ὁ Εὐαγγελιστής Λουκᾶς προσθέτει ἀξιόλογες λεπτομέριες, γράφοντας ἐπί λέξει τά ἑξῆς: προσῆλθεν ἡ ἁμαρτωλός γυνή «καί στᾶσα ὀπίσω παρά τούς πόδας αὐτοῦ κλαίουσα, ἤρξατο βρέχειν τούς πόδας αὐτοῦ τοῖς δάκρυσι καί ταῖς θριξί τῆς κεφαλῆς αὐτῆς ἐξέμασσε, (μέ τίς τρίχες τῆς κεφαλῆς της ἐσφόγγιζε τά πόδια τοῦ Ἰησοῦ, τά ὁποῖα εἶχε προηγουμένως βρέξει μέ τά δάκρυα της)καί κατεφίλει τούς πόδας αὐτοῦ καί ἤλειφε τῷ μύρῳ»(Λουκ. Ζ΄: 38).

 Ὁ δέ Εὐαγγελιστής καί ἠγαπημένος Μαθητής τοῦ Κυρίου, ὁἸωάννης, μᾶς λέγει ἐπιπλέον στό ΙΒ΄ κεφάλαιο ὅτι τήν ἴδια πρᾶξι τήν ἔκανε καί ἡ Μαρία, ἡ ἀδελφή τοῦ ἀναστημένου ἐκ νεκρῶν Λαζάρου: «ἤλειψε τούς πόδας τοῦ Ἰησοῦ καί ἐξέμαξε ταῖς θριξίν αὐτῆς τούς πόδας αὐτοῦ». Καί προσθέτει: «ἡ δέ οἰκία ἐπληρώθη ἐκ τῆς ὀσμῆς τοῦ μύρου» (Ἰωάν. Ιβ΄: 3).

 Ἐρμηνεύοντας τό συγκεκριμένο γεγονός οἱ Πατέρες τῆς Ἐκκλησίας μας, ἀναφέρουν τά ἑξῆς:

• Τό ἀλάβαστρο, σάν σφραγισμένο μυροδοχεῖο, εἶναι ἡ καρδιά, πού ἀποσφραγίζεται ἀπό τό παντοδύναμο καί γλυκύτατον Ὄνομα τοῦ Ἰησοῦ, τό ὁποῖο εἰσχωρεῖ στά κατάβαθα της. Τότε, ἀφοῦ ξεκλειδωθῆ ἡ καρδιά μέ τό κλειδί τοῦ Ὀνόματος τοῦ Ἰησοῦ, ἐνεργοποιεῖται ἡ θεία Χάρις μέ τά μύρια χαρίσματά της, σκορπῶντας σ᾿ ὅλες τίς αἰσθήσεις καί σ᾿ ὅλα τά κύτταρα τοῦ σώματος τήν εὐωδία τοῦ Παναγίου Πνεύματος.
• Τό δέ πανάγιο μῦρο τοῦ Ὀνόματος τοῦ Ἰησοῦ, περνάει σάν ὀσμή εὐωδίας κι ἀπό τούς ρώθωνες, ὅπως μᾶς βεβαιώνουν ὁ Ἅγιος Γρηγόριος ὁ Παλαμᾶς (Γέροντος Ἐφραίμ Φιλοθεΐτου, Πατρικαί νουθεσίαι,… σελ. 429) καί ἡ ἐμπειρία πολλῶν Γεροντάδων μέχρι τῶν ἠμερῶν μας. Πολλές φορές μάλιστα ἡ εὐωδία αὐτή ἐξέρχεται καί ἀπό τούς πόρους κάποιων μελῶν τοῦ σώματος, ὅπως πχ. Ἀπό τό δεξί χέρι, ἀπό τόν βραχίονα, ἀπό τό ἐσωτερικό τῆς παλάμης, ἀπό τό μέτωπο, τόν ἱδρῶτα καί ἰδίως ἀπό τό στόμα.

  Ἐπομένως, ὅταν ὁ ἀγωνιζόμενος χριστιανός καθαρίση καί ἁγνίση τό σῶμα καί τήν ψυχή του μέ τήν γενική ἐγκράτεια, ἐπιστρατεύοντας ὅλες τίς ψυχικές καί πνευματικές του δυνάμεις γιά τήν ἀπόκτησι καί καλλιέργια τῶν ἀρετῶν, μέ πρώτη τήν θεία ἀγάπη, καί παραστήση καθαρό τόν νοῦ του στόν θρόνο τοῦ Θεοῦ· τότε μέ τήν συνεχῆ ἐπίκλησι τοῦ Ὀνόματος τοῦ Ἰησοῦ, σπάζει τό μυροφόρο δοχεῖο τῆς καρδιᾶς του καί παραδόξη εὐωδία μυριάδων μύρων τῆς ἀκτίστου Χάριτος, τόν πλημμυρίζει ὁλόκληρο σωματικά καί πνευματικά. Ἄρα, τό Ὄνομα τοῦ Ἰησοῦ στά χείλη μας καί μέσα μας μέ τόν ἐνδιάθετο λόγο, στόν νοῦ μας καί στήν καρδιά μας, δέν εἶναι παρά ὀσμή πνευματικῆς εὐωδίας, ὅπως παρακλητικά τό ἀναφέρουμε σέ κάθε Θεία Λειτουργία, λίγο μετά τόν Καθαγιασμό τῶν Τιμίων Δώρων, στήν Ἐκτενῆ Δέησι.

 Ὁ δέ Γέροντά μου λέγει ὅτι: «Ἡ προσευχή εἶναι φῶς καί τριαδική εὐωδία κι ὅποιος ἔχει τήν Εὐχή μέσα του ἤ ἀκόμα καί στό στόμα του, ἔχει τό ἀνέσπερο ἄκτιστο Φῶς καί τό ὑπερακατάληπτο μῦρο τοῦ οὐρανοῦ. Καί τά δύο πηγάζουν ἐκ τῆς Νοερᾶς προσευχῆς μέσα στήν καρδιά».

  «Μῦρον ἀκένωτον» τό Ὄνομα “ ΙΗΣΟΥΣ ”, δόξα καί χαρά ἀνερμήνευτος, κάλλος ἀμήχανον, τιμή ἀκατανόητος, θεία ἀγάπη ἀνέκφραστος. Νά, λοιπόν, τό ἔαρ τό μυροβόλον καί ἄκτιστον τῆς Νοερᾶς Καρδιακῆς προσευχῆς. Καί πάντα ταῦτα ἀπό τό«ἐκκενωθέν μῦρον» τοῦ Παναγίου Πνεύματος, τοῦ Ὀνόματος τοῦ Ἰησοῦ, τοῦ λαλουμένου ἐντός ἡμῶν ἐκ τῆς καθαρᾶς καρδίας, τῆς τετρωμένης ἐκ τοῦ θείου ἔρωτος…» Γι᾿ αὐτό καί ὁ ἐχθρός τῆς ψυχῆς μας πολεμᾶ τόν στόχο τῆς προσευχῆς, πού εἶναι νά φέρη καί νά ἐγκαθιδρύση τόν Χριστό μέσα στήν καρδιά μας. Αὐτό δέν συμφέρει καθόλου τήν ἀντιπολίτευσι, πού στήν προκειμένη περίπτωσι εἶναι ὁ διάβολος.

 “Μά αὐτά –θά πῆτε οἱ περισσότεροι– δέν εἶναι γιά μᾶς!” Λάθος!!! Γιά μᾶς εἶναι! Καί νά ξέρετε ὅτι ὁ διάβολος περιμένει ν᾿ ἀκούση αὐτό τόν λόγο, γιά νά μᾶς ἀπογοητεύση, ὥστε νά ἐγκαταλείψουμε κάθε πνευματική προσπάθεια καί ἰδιαιτέρως τήν ἐργασία τῆς Νοερᾶς προσευχῆς, πού ἀπαιτεῖ πολλή καί μεγάλη ὑπομονή.

  Ὑστερα ἀπό ὅλα αὐτά, πού ἀποκαλύπτονται μπροστά στά ἔκπληκτα μάτια μας, μπορεῖ ὁ διάβολος νά καθίση μέ σταυρωμένα χέρια καί νά χειροκροτῆ καί νά λέγη: “μπράβο, ὡραία τά καταφέρνεις”; Ὄχι!

 Ἄρα, δέν πρέπει νά λέμε ὅτι αὐτά δέν εἶναι γιά μᾶς ἤ ὅτι ἐμεῖς δέν εἴμαστε γι᾿ αὐτά, ἀφοῦ ἀκόμη δέν κάναμε ἀρχή. Ἄς βάλουμε λοιπόν πρῶτα μιά ἀρχή καί τότε πολύ γρήγορα θά δοῦμε καί θά διαπιστώσουμε –πάντοτε μέ τήν Χάρι τοῦ Ἁγίου Θεοῦ– ὅτι ἀκόμη καί ἡ προφορική Εὐχούλα μέ τό στόμα ἤ ἀπό μέσα μας ἔχει τήν Χάρι, τήν δύναμί της, τήν εὐλογία τοῦ Θεοῦ, ἀκόμη καί –γιατί ὄχι;– τήν πνευματική της εὐωδία.

 Καί ὅταν περάση ἀρκετός καιρός καί ἡ Νοερά προσευχή “φυτευθῆ” μέσα στήν καρδιά μας, ὕστερα ἀπό κόπο, μόχθο καί πόνο πολύ, ὁ νοῦς γίνεται τόσο καθαρός, τόσο φαεινός, τόσο φωτεινός, τόσο ἀγγελικός, τόσο ἀνοιχτός, ὥστε ἀνέρχεται στά δυσθεώρητα ὕψη τῆς θεωρίας τοῦ Θεοῦ, ἀπολαμβάνοντας, ἐν Ἁγίῳ Πνεύματι, τά ἀπόρρητα κάλλη τῆς Βασιλείας Του. Ἐπαναλαμβάνουμε, πάντα «ἐν Ἁγίῳ Πνεύματι» καί μέ τίς ὁδηγίες ἀπλανοῦς Πνευματικοῦ , πού ἔχει τό μέγα χάρισμα διακρίσεως πνευμάτων, γιά νά φυλαχθοῦμε ἀπό τίς πλάνες, τίς διαστροφές, τίς παγίδες καί τά ψευδοοράματα.

 Ἡ ἀπλανής πεῖρα τῶν ὁσίων Πατέρων μᾶς βεβαιώνει ὅτι ὄντως ὁ καθαρός ἀπό τήν Εὐχούλα νοῦς γεμίζει ἀπό πληθώρα ἀκτίστων δωρεῶν καί λούζεται μέσα σ᾿ αὐτές καί καθίσταται δεκτικός τῶν πνευματικῶν θεωριῶν, ὥστε νά ρωτᾶ ἐκστατικός: “Ποία ἐκ τῶν θεωριῶν νά διαλέξω;” Τονίζοντας μέ πολλή συστολή ὅτι θεωρία εἶναι ἡ ἀρπαγή τοῦ προσευχομένου ἀπλανῶς νοός στά ἀπόρρητα καί ἄρρητα μυστήρια τοῦ Θεοῦ.

 Ἐκεῖνος δέ ὁ ἀγωνιζόμενος πιστός, πού συνεχῶς προσεύχεται μέσα στήν γλυκειά ἀλλά νοερά ἡσυχία, κι ἄν ἀκόμη διέθετε μύριες ἀγγελικές φωνές, πάλι δέν θά μποροῦσε νά περιγράψη τά ἀπερίγραπτα σκηνώματα τοῦ παραδείσου, τά ἀνεκλάλητα κάλλη τῆς Βασιλείας τοῦ Θεοῦ, τά ὄντως ὑπάρχοντα καί βιούμενα μέσα μας, διότι «ἡ βασιλεία τοῦ Θεοῦ ἐντός ὑμῶν ἐστιν» κατά τό ἀψευδές ρῆμα τοῦ Κυρίου μας ( Λουκ. Ιζ΄: 21).

 Μήπως καταλαβαίνουμε, ὅταν ὁ Πέτρος λέγη στόν παραλυτικό: «ἐν τό ὀνόματι Ἰησοῦ Χριστοῦ τοῦ Ναζωραίου ἔγιρε καί περιπάτει»(Πράξ. Γ΄: 6) καί ἐγείρεται;

 Στούς ὀφθαλμούς τοῦ τυφλοῦ νά ἀνεωχθοῦν καί ἀνοίγονται, καί στόν κωφό ν᾿ ἀκούση καί ἀκούει;

 Ἤ μήπως εἶναι λίγες οἱ ἀνίατες ἀσθένειες, ἀκόμη καί ὄγκοι καρκίνου, πού θεραπεύονται μέ τό Ὄνομα τοῦ Χριστοῦ;

 Μήπως καί νεκρούς ἀκόμη δέν ἀνασταίνει τό Ὄνομά Του;

 Καί δαιμόνια βγάζει! Ἀφοῦ στό Ὄνομα τοῦ Ἰησοῦ «πᾶν γόνυ κάμψῃ ἐπουρανίων καί ἐπιγείων καί καταχθονίων»( Φιλ. Β΄ : 10).

 Τό Ὄνομα τοῦ Κυρίου ἐπιβάλλεται ἀκόμη καί στά ἄγρια θηρία καί τούς ὅρους τῆς φύσεως ἀντιστρέφει. Ἀλλά καί ὅλες οἱ εὐχές, πού διαβάζει ὁ ἱερεύς, στό Ὄνομα τοῦ Κυρίου Ἰησοῦ Χριστοῦ λέγονται καί ἀναφέρονται.

  Ὅσοι ἀπό μᾶς τούς χριστιανούς πού ζοῦμε στόν κόσμο ἀθλούμεθα στήν νοερά ἐργασία τῆς Εὐχῆς, ἀκόμη καί τῆς προφορικῆς, κατέχουμε τόν θησαυρό τῆς Βασιλείας τοῦ Θεοῦ, ὄχι μόνο μέσα στήν καρδιά μας, ἀλλά καί μέσα στά σώματά μας, ὡς«ἐν ὀστρακίνοις σκεύεσιν»(Β΄ Κορ. δ΄: 7), ἀφοῦ εἶναι καί αὐτά ναός τοῦ Παναγίου Πνεύματος. Ἔτσι μποροῦμε νά γνωρίσουμε βιωματικά –ἄν βέβαια τό θέλη ὁ Θεός– τήν δόξα καί τήν μακαριότητα τοῦ Ἁγίου Πνεύματος στήν καρδιά, στόν νοῦ ἀλλά καί στό σῶμα, καθιστάμενοι «Χριστοῦ εὐωδία» (Β΄ Κορ. β΄:15).

 Ἀλλά καί ὅσους κρατοῦν κομποσχοινάκι στό χέρι καί λένε τήν Εὐχούλα, εἴθε νά τούς ἀξιώση ὁ Κύριος, διά πρεσβειῶν τῆς Ὑπεραγίας Μητρός Του, νά γίνουν ψυχῇ τε καί σώματι «μῦρον ἐκκενωθέν», πανάγιο οὐράνιο μῦρο.

 Γιατί ὑπάρχουν κατ᾿ ἀλήθειαν οἱ ἄκτιστες ἐνέργειες τοῦ Θεοῦ, ὅπως ὑπάρχουν καί οἱ “ἀνασασμοί” τοῦ Παναγίου Πνεύματος καθώς καί τά χαρίσματα καί οἱ καρποί Του. Ὑπάρχουν ὄντως καί ἔκστασις καί θεία ἔλλαμψις καί θεωρία καί σωματικές κεχαριτωμένες ἀλλοιώσεις! Ὅλα αὐτά ὑπάρχουν, ἀλλά μόνο καί μόνο γιά νά τονώσουν τίς δυνάμεις τῆς ψυχῆς, νά κάνη ἀγῶνα μέχρις αἵματος καί μέχρι θανάτου γιά τήν σωτηρία της.

  Μιά ψυχούλα, στήν πρωϊνή Θεία Λειτουργία τοῦ Μ. Σαββάτου, τήν φοβερή στιγμή τοῦ Καθαγιασμοῦ τῶν Τιμίων Δώρων, πρίν ἀπό 40 περίπου χρόνια, ἔνοιωσε σάν νά φεύγη ἀπό τόν ἑαυτό της καί νά κατέρχεται μέ συνοδεία ἀκαταλήπτως στόν Ἅδη…

 Καί κεῖ ἄκουσε ὑπερφυῶς τό κήρυγμα τῆς σωτηρίας στούς κεκοιμημένους ἁπάντων τῶν αἰώνων, πού βρίσκονταν μέσα στήν φρίκη τῆς κολάσεως καί τοῦ Ἅδου. Καί εἶδε πῶς ἐλευθερώθηκαν καί συναναστήθηκαν οἱ ψυχές μαζί μέ τόν Χριστό… Καί ὅλα αὐτά «ἐν θεωρία καί Ἁγίῳ Πνεύματι!»

 Καί – ὦ, τοῦ θαύματος!– ἔνοιωθε καί βίωνε τό πῶς ὅλοι μαζί, μέ πρῶτον τόν Ληστή, πνευματικῷ τῷ τρόπῷ,εἰσήρχοντο στόν Παράδεισο!…

 Καί ἐπανῆλθε στόν ἑαυτό της ἡ ψυχή, μέ τήν ἐκπληκτική διαπίστωσι ὅτι κοινωνεῖ τῶν Ἀχράντων Μυστηρίων!

 Μπορεῖ νά ἦτο φορτισμένη ἡ ψυχή ἀπό τά συναισθήματα τῆς Μεγάλης Παρασκευῆς ἤ πιθανόν νά ἦταν ὅλα αὐτά μιά σειρά εἰκόνων καί φαντασιῶν ἀπό τίς ἀντίστοιχες εὐαγγελικές περικοπές ἤ καί ἀπό σχετικές ἀναφορές τῶν Πατέρων ἤ ἀκόμη νά ἦταν καί παιχνίδια πλάνης. Οἱ ἐμπειρώτεροι τῶν Ἁγιορειτῶν πατέρων θά μᾶς δώσουν τήν ἀπάντησι.

  ΤῷΘεῷπρέπειδόξατώρακαίπάντοτεκαί
στούςαἰῶνεςτῶναἰώνων.
Ἀμήν!

 Ἀπότόβιβλίο:«Ἡ «Εὐχή μέσα στόν κόσμο«

 Πρωτ. Στεφάνου Κ. Ἀναγνωστόπουλου